Kastamonu Daday’ın Nesi Meşhur? Etli Ekmek, Üryani Eriği ve Atlar

Daday’ın nesi meşhur diye soranlara ilk cevabımız etli ekmek ve üryani eriği. Üstelik iki ürünün de coğrafi işareti var. Bunun yanı sıra ilçe at çiftlikleri, çam ormanları ve antik taşlarıyla öne çıkıyor. Ayrıca Daday, 2024’te uluslararası sakin şehir ağına katıldı.

Bu yazıda resmi kayıtlara ve güvenilir kaynaklara dayanan bilgileri derledik. Ayrıca Kastamonu’nun genel tablosu için Kastamonu’nun nesi meşhur rehberimize de göz atabilirsiniz.

Daday’ın Nesi Meşhur? Kısa Liste

Öncelikle kısa bir liste verelim. Ardından her başlığı tek tek açalım.

• Etli ekmek: Daday Belediyesi bu lezzet için 2018’de coğrafi işaret aldı.
• Üryani eriği: Üreticiler ala eriği soyup kurutuyor, tescil ise 2021’de geldi.
• At çiftlikleri: Çiftlikler bugün binicilik ve doğa gezileri sunuyor.
• Ballıdağ ormanları: Karaçam, sarıçam, kayın ve köknar bir arada yükseliyor.
• Göletler: Yumurtacı Göleti sert kışlarda buz tutuyor.
• Tarihi konaklar: Balaban Konağı 1632, Hükümet Konağı ise 1891 tarihini taşıyor.
• Antik izler: Kayı Tümülüsü ve Meyre’deki Zeus tapınağı taşları merak uyandırıyor.
• Sakin şehir unvanı: İlçe, 2024’te Cittaslow ağına girdi.

Etli Ekmeğin Ünü Nereden Geliyor?

Öncelikle etli ekmekle başlayalım. TÜRKPATENT kaydına göre ürün, 15 Ağustos 2018’de mahreç işareti aldı. Ayrıca tescil numarası 378, başvuru sahibi ise Daday Belediyesi.

Ancak bu etli ekmek kapalı tip bir hamur işi. Çünkü usta, ince hamurun içine kıymalı harcı yerleştirip kapatıyor. Harçta kıyma, kuru soğan ve baharat var. Örneğin karabiber, pul biber ve kimyon bu karışımın temel tatları.

Öte yandan hamur hazırlığı bir gün önceden başlıyor. Ardından usta, ekşi mayalı hamuru yaklaşık 1 milimetre inceliğe kadar açıyor. Sonra harcı koyup hamuru yarım ay biçiminde katlıyor. Son olarak kenarları sıkıca kapatıyor.

Pişirme kısmı da en az hamur kadar önemli. Özellikle geleneksel yöntemde usta, ekmeği meşe odunuyla ısınan taş fırına veriyor. Tescil belgesine göre fırının taban ısısı ortalama 300 derece civarında olmalı. Böylece ekmek yaklaşık beş dakikada pişiyor. Ardından usta üzerine tereyağı sürüp ekmeği sıcak sıcak sofraya getiriyor. Hatta belge, ürünün üretildiği yerde sıcak tüketilmesini şart koşuyor.

Küre Ansiklopedi’ye göre yanında genellikle üryani hoşafı, erik ekşisi ya da ayran var. Yani ilçenin iki tescilli ürünü aynı sofrada buluşuyor. Bunun yanı sıra yöre halkı mantarlı, patatesli, cevizli ve ıspanaklı çeşitler de hazırlıyor.

Üryani Eriğini Özel Kılan Ne?

Üryani eriği, ilçenin ikinci coğrafi işaretli ürünü. Nitekim TÜRKPATENT kaydına göre başvuruyu 17 Temmuz 2019’da Daday Belediyesi yaptı. Ardından kurum, ürünü 16 Temmuz 2021’de 804 numarayla tescil etti. Ancak coğrafi sınır Kastamonu ilinin tamamını kapsıyor.

Meyvenin asıl adı ala erik. Ancak yöre halkı kabuğunu soyup kuruttuğu için ona üryani diyor. Nitekim TÜRKPATENT belgesi de adı bu soyma işine bağlıyor.

Ayrıca tescil belgesi meyveyi ayrıntılı biçimde tarif ediyor. Örneğin tek bir meyve 23 ile 27 gram arasında geliyor. Kabuğu koyu mor, eti ise sarımsı yeşil ve yumuşak. Üstelik tadı tatlı, çekirdeği yassı ve uzunca.

Üreticiler Üryaniyi Nasıl Hazırlıyor?

Belgeye göre hasat eylülün ikinci ve dördüncü haftaları arasında sürüyor. Önce üreticiler erikleri ahşap örme sepetlere koyuyor. Sonra sepetleri sıcak suya, hemen ardından soğuk suya batırıyor. Böylece kabuk gevşiyor, üreticiler de onu elle soyuyor.

Ardından erikleri tek tek çam tahtalara diziyorlar. Böylece meyveler burada yaklaşık 15 gün boyunca kuruyor. Özellikle bu süreçte belge güneş, nem ve tozdan uzak bir ortam istiyor. Ayrıca üretimin bütün aşamaları Kastamonu sınırları içinde kalmalı.

Denetimi ise Daday Belediyesi koordinasyonunda üç kişilik bir heyet üstleniyor. Bunun yanı sıra heyette ilçe tarım müdürlüğü ve esnaf odası temsilcileri de var.

Öte yandan bazı üreticiler gürgen tahtayı da kullanıyor. Ayrıca yağmurlu havada erikleri örtüyor, birbirine değdirmiyorlar.

Kurumuş erik, mutfakta birçok kapıyı açıyor. Örneğin üreticiler ondan pestil, hoşaf ve eğşi adlı bir içecek hazırlıyor. Üstelik ürünü iki üç yıl saklayabiliyorlar.

Sofrada Başka Hangi Lezzetler Var?

Elbette etli ekmek ve üryani yalnız değil. Nitekim Küre Ansiklopedi, ilçe mutfağı için geniş bir yöresel liste veriyor. Örneğin tarhana çorbası, uğmaç çorbası, ekşili pilav ve tirit bu listede yer alıyor. Ayrıca banduma ve etli ekmek de aynı listede.

Hamur işleri de sofranın vazgeçilmezi. Özellikle gözleme, gatmer, serme ekmeği, sıkma ve sac cızlaması bu grupta öne çıkıyor. Bu arada tarhana yapımını merak ederseniz Tosya yaş tarhanası tarifimize de bakabilirsiniz.

Bal da ayrı bir başlığı hak ediyor. Çünkü Küre kaydına göre orman florası, yöre balına yüksek kalite kazandırıyor. Buna karşılık ilçede büyük ölçekli et ve süt üretimi yok. Yani hayvancılık daha çok küçük aile işletmelerine dayanıyor.

Tarımda ise arpa, buğday, çavdar, yonca ve korunga öne çıkıyor. Öte yandan elma ve armut sınırlı miktarda yetişiyor. Çünkü don ve toprak yapısı meyve üretimini kısıtlıyor.

Atlar Bu İlçede Neden Önemli?

Atlar hem ilçenin geçmişinde hem bugününde yer alıyor. Nitekim Küre Ansiklopedi’ye göre at yetiştiriciliği geleneği Osmanlı dönemine uzanıyor. Bugün ise at çiftlikleri binicilik ve doğa gezileri sunuyor.

Ayrıca yöre halkı yazın atlı safari ve piknik etkinlikleri düzenliyor.

Eylül 2026’da ise sevindirici bir haber geldi. Nitekim İstanbul Büyükşehir Belediyesi, Büyükada’daki 51 atı Daday’da sahiplendirdi. Bu süreçte Daday Belediyesi de iş birliği yaptı. Böylece atların 16’sı belediyenin belirlediği dört çiftliğe gitti.

Buna karşılık kalan 35 at yöre halkının yanına geçti.

Doğası Nasıl Bir Manzara Sunuyor?

İlçenin arazisi engebeli ve büyük ölçüde ormanlık. Özellikle Ballıdağ ormanları dikkat çekiyor. Çünkü Küre kaydına göre burada karaçam, sarıçam, kayın ve köknar yoğun biçimde büyüyor. Bu yüzden kaynak, Ballıdağ yaylasını “oksijen deposu” diye anıyor.

Ayrıca Gökırmak’ın bir kolu vadi boyunca akıyor. Bu vadideki yürüyüş parkurları, göletler ve şelaleler doğa turizmine imkân sunuyor. Yine de iklim sert, kışlar karlı ve soğuk geçiyor. Buna karşılık yazlar ılık ve kurak.

Yumurtacı Göleti

Bastak köyündeki Yumurtacı Göleti, ilçe merkezine yaklaşık 3 kilometre uzaklıkta. Nitekim gölet, Ocak 2022’de buz tuttu. Çünkü o dönemde sıcaklık sıfırın altında 20 dereceye kadar indi.

Ayrıca Bezirgan Barajı da ilçenin su varlıkları arasında yer alıyor.

Bilim Dünyasına Giren Yeni Bir Tür

Ancak doğanın sürprizleri yalnızca manzarayla sınırlı değil. Örneğin Kastamonu Üniversitesi öğretim üyesi Dr. Cihan Cılbırcıoğlu yeni bir akar türü kaydetti. Ayrıca türü Paflagonya Kaya Mezarı çevresinde buldu. Üstelik Cılbırcıoğlu’na göre bu tür, dünyada daha önce hiçbir yerde kayda geçmemişti.

Hangi Tarihi Yerleri Görebilirsiniz?

İlçenin geçmişi çok eskiye uzanıyor. Örneğin Küre kaydına göre Göl köyü yakınındaki taş el baltaları, yerleşimi MÖ 5000’lere götürüyor. Ayrıca kaynak, ilçenin antik adını Dadibra olarak veriyor.

Orta Çağ’da bölgede Danişmendliler ve Çobanoğulları hüküm sürdü. Ardından Candaroğulları 1291’de Çobanoğulları Beyliği’ne son verdi. Sonra Fatih Sultan Mehmet 1460’ta Candaroğulları topraklarını Osmanlı’ya kattı. Nitekim 1869 Kastamonu Salnamesi, Daday’ı bir kaza olarak kaydediyor.

Konaklar ve Ali Paşa Camii

İlçede ahşap mimarinin izleri hâlâ yaşıyor. Örneğin 1632 tarihli Balaban Konağı, yöre köy mimarisini yansıtıyor. Bunun yanı sıra 1891 tarihli Hükümet Konağı göze çarpıyor. Aynı zamanda 1912 tarihli Seyidi Bey Oğlu Konağı da ahşap süslemeleriyle dikkat çekiyor.

Dini mimaride ise on sekizinci yüzyıldan kalma Ali Paşa Camii öne çıkıyor. Öte yandan Alipaşa köyü yakınında Honsalar Tepesi Höyüğü yer alıyor.

Kayı Tümülüsü

Kayı köyündeki tümülüs, Paflagonya bölgesinin nadir örneklerinden. Nitekim yapı MÖ birinci yüzyıla uzanıyor. Ayrıca yapıda dev taşlardan bir çember ve dikdörtgen bir mezar odası var. Üstelik taşların bazıları 8,5 ton ağırlığında.

Ankara Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu, alanı 1998’de birinci derece sit ilan etti. Ancak alan 2015 öncesinde birçok kaçak kazıya maruz kaldı. Bu yüzden Kastamonu Müze Müdürlüğü 2015 ile 2017 arasında kurtarma kazısı yürüttü.

Meyre’deki Zeus Tapınağı Taşları

Aktaştekke köyünü gezenler kendilerini bir müzede sanabilir. Çünkü köydeki pek çok evin duvarında Roma dönemi tapınağının taşları duruyor. Öte yandan tapınak, Meyre Mabedi ya da Zeus Bonitenos Tapınağı adını taşıyor. Ayrıca öğretim görevlisi Hikmet Haberal’a göre yazıt, yapının MS 279’da bittiğini gösteriyor.

Bu taşlar ahırlarda, çeşmelerde ve samanlıklarda da karşınıza çıkabilir. Ayrıca Kastamonu Müze Müdürlüğü taşları numaralandırıp kayda aldı.

Daday’da kendi gezi rotanızı çıkarmak isterseniz Daday gezi rehberimize de göz atın.

Sakin Şehir Unvanı Ne Anlama Geliyor?

Daday, 2024’te uluslararası Cittaslow, yani sakin şehir ağına katıldı. Nitekim karar 23 Mart 2024’te çıktı. Kararı ise Belçika’nın Damme kentindeki Uluslararası Cittaslow Koordinasyon Komitesi verdi. Böylece ilçe, Türkiye’nin 25’inci sakin şehri oldu.

Öncesinde ilçe 72 ayrı alanda değerlendirmeden geçti. Örneğin hava kalitesi, kanalizasyon, okuryazarlık ve kent planlaması bu alanlardan bazıları. Ayrıca başvuru süreci yaklaşık iki yıl sürdü. Bu sürece de Belediye Başkanı Hasan Fehmi Taş öncülük etti.

Aynı törende Karabük’ün Safranbolu ilçesi de unvan aldı. Yani iki komşu ilin tarihi ilçeleri aynı törende bu ağa girdi.

El Emeği ve İmece Hâlâ Yaşıyor mu?

El sanatlarında tahta işçiliği öne çıkıyor. Çünkü Küre Ansiklopedi bunu ilçenin geleneksel el sanatı olarak gösteriyor. Nitekim aynı kaynak, iki tarihi konağı da ahşap süslemeleriyle anıyor.

Öte yandan imece geleneği de sürüyor. Örneğin Çömlekçiler köyünde kadınlar elma ekşisi, pekmez ve pestil için bir araya geliyor. Ayrıca böğürtlen, kuşburnu, armut ve erikten marmelat yapıyorlar.

Önce elmaları ağaçtan topluyor, sonra kazanlarda pişirip süzüyorlar. Ardından suyu odun ateşinde koyulaşana kadar kaynatıyorlar.

Kastamonu’nun köy kültürünü daha yakından tanımak isterseniz türküler ve halk oyunları yazımıza göz atın. Ayrıca komşu ilçe için Araç gezilecek yerler rehberimiz de işinize yarar.

Merak Ettikleriniz

Daday etli ekmeğinin coğrafi işareti var mı?

Evet, var. TÜRKPATENT kaydına göre ürün, 15 Ağustos 2018’de 378 numarayla mahreç işareti aldı. Ayrıca başvuruyu Daday Belediyesi yaptı.

Üryani eriği sadece Daday’da mı yetişiyor?

Hayır, tescilin coğrafi sınırı Kastamonu ilinin tamamı. Ancak başvuruyu Daday Belediyesi yaptı. Nitekim üreticiler, Kastamonu merkeze bağlı Halife köyünde de hasat yapıyor.

Daday ne zaman sakin şehir oldu?

Daday, Mart 2024’te Cittaslow ağına katıldı. Böylece Türkiye’nin 25’inci sakin şehri oldu.

Daday’da at binebilir miyim?

Küre Ansiklopedi’ye göre ilçedeki at çiftlikleri binicilik ve doğa gezileri sunuyor. Yine de gitmeden önce çiftlikle iletişime geçmenizi öneririz.

Daday’da hangi antik yerler var?

Öncelikle Kayı köyündeki tümülüsü sayabiliriz. Ayrıca Aktaştekke’deki Zeus tapınağı taşları da ilgi çekiyor. Bunun yanı sıra Alipaşa köyü yakınında Honsalar Tepesi Höyüğü yer alıyor.

Kısacası

Daday’ın nesi meşhur sorusunun kısa cevabı etli ekmek, üryani eriği ve atlar. Bunun yanı sıra ormanları, göletleri ve antik taşları da gezmeye değer. Yolunuz düşerse çektiğiniz fotoğrafları bizimle paylaşın. Böylece Daday’ı birlikte daha iyi tanıtalım.