Pompeiopolis Antik Kenti: MÖ 64’te Kurulan Paflagonya’nın Başkenti

Pompeiopolis antik kenti, Kastamonu’nun Taşköprü ilçesinde yer alır ve MÖ 64 yılında Romalı komutan Pompeius kurdu. Paflagonya bölgesinin başkenti olan kentte 2006’dan beri kazı çalışmaları sürüyor. Ayrıca, Eylül 2026’da kazı ekibi 105 metrekarelik mozaik zemin gün yüzüne çıkardı. Dolayısıyla, uzmanlar Karadeniz’in en önemli antik kentlerinden biri olarak değerlendiriyor.

Pompeiopolis Antik Kenti Nerede ve Ne Zaman Kuruldu?

Pompeiopolis, Kastamonu’nun Taşköprü ilçe merkezinde, Zımbıllı Tepe’de yer alır. Öncelikle, kenti MÖ 64 yılında Romalı komutan Pompeius kurdu. Ayrıca, “Pompeiopolis” adı Latince “Pompeius’un Şehri” anlamına geliyor. Böylece, kentin kurucusunun adını taşıdığını söyleyebiliriz.

Kentin coğrafi konumu hakkında temel bilgiler:

• Öncelikle, kent Kastamonu merkezine 45 km kuzeyde yer alıyor.
• Ayrıca, Taşköprü ilçe merkezinde, Zımbıllı Tepe’de konumlanıyor.
• Bununla birlikte, kuzeyde Küre Dağları, güneyde Ilgaz Dağları çevreliyor.
• Öte yandan, doğuda Halys (Kızılırmak) sınırı, batıda Pınarbaşı vadisi yer alıyor.
• Son olarak, Pompeius Zımbıllı Tepe’yi akropol olarak kullandı.

Dolayısıyla, Pompeius kente hem coğrafi hem stratejik açıdan önemli bir konum seçti. Nitekim, kent Amnias vadisinin doğu-batı geçiş güzergahında yer alıyordu. Böylece, kent ticari ve askeri açıdan stratejik bir noktayı işgal ediyordu.

Pompeiopolis Tarihçe: Paflagonya’nın Başkenti

Pompeiopolis, Roma İmparatorluk döneminde Paflagonya bölgesinin başkenti oldu. Öncelikle, MÖ 65-64 yıllarında Pompeius, Pontus Krallığı’nı yendi ve bölgeyi Bitinya-Pontus eyaletine bağladı. Ayrıca, kent kısa sürede Paflagonya’nın yönetim merkezi haline geldi. Böylece, Antoninus Pius’tan Gallienus’a kadar Paflagonya’nın başkenti olarak görev yaptı.

Kentin tarihi dönemlerinde önemli olaylar:

• Öncelikle, MÖ 6-5 yıllarında Paflagonya’nın son kralı Deiotaros Philadelphos öldü.
• Ardından, Roma bölgeyi Galatia’nın Roma eyaletine bağladı.
• Bununla birlikte, Paflagonya şehirleri birliği Pompeiopolis’i toplanma yeri olarak seçti.
• Öte yandan, MS 2. yüzyıl ikinci yarısında Claudius Sevenis kenti yönetti.
• Son olarak, MS 6. yüzyıl ortalarında yöneticiler kenti piskoposluk merkezi haline getirdi.

Dolayısıyla, kent 600 yılı aşkın bir süre boyunca bölgenin yönetim ve kültür merkezi oldu. Nitekim, Marcus Aurelius ve Lucius Verus döneminde yöneticiler kısa bir süre “Sebaste” adını kullandı. Böylece, imparatorluk desteğini de gören bir kent olduğunu söyleyebiliriz.

Pompeiopolis Kazıları: 2006’dan Beri Süren Çalışmalar

Pompeiopolis’te arkeolojik kazılar 2006 yılından beri sürüyor. Öncelikle, kazı başkanlığını Karabük Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Arkeoloji Bölümü’nden Doç. Dr. Mevlüt Eliüşük yürütüyor. Ayrıca, uzmanlar kenti Efes Antik Kenti ve Gaziantep Zeugma ile kıyaslıyor. Böylece, Karadeniz’in en önemli antik kentlerinden biri kabul ediyor.

Kazı çalışmalarının önemli noktaları:

• Öncelikle, kazı ekibi 2006’dan beri kesintisiz çalışıyor.
• Ayrıca, Karabük Üniversitesi bilimsel danışmanlık veriyor.
• Bununla birlikte, Kültür ve Turizm Bakanlığı destek sağlıyor.
• Öte yandan, 2026’da yöneticiler kazı sezonunu 12 aya çıkardı.
• Son olarak, müze yönetimi çıkan eserleri Kastamonu Arkeoloji Müzesi’nde sergiliyor.

Dolayısıyla, kazı çalışmaları hem akademik hem turistik açıdan büyük önem taşıyor. Nitekim, kazı sezonunun 12 aya çıkarıldığını daha önce haber yapmıştık. Böylece, kentin tüm gizemleri yavaş yavaş gün yüzüne çıkıyor.

Eylül 2026’da 105 Metrekarelik Mozaik Bulundu

Pompeiopolis’te Eylül 2026’da kazı ekibi büyük bir buluntu gerçekleştirdi. Öncelikle, kazı ekibi bazilika alanında 105 metrekarelik zemin mozaği açığa çıkardı. Ayrıca, mozaik MS 4. yüzyıla ait ve geometrik kompozisyonlar içeriyor. Böylece, buluntu kentin geç antik dönemde de önemli bir merkez olduğunu kanıtlıyor.

2026 mozaik buluntusu hakkında detaylar:

• Öncelikle, kazı ekibi mozaik bazilikanın orta nefinde buldu.
• Ayrıca, 105 metrekarelik alanın tamamı henüz açığa çıkmadı.
• Bununla birlikte, geometrik desenler iyi korunmuş durumda.
• Öte yandan, Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy buluntuyu duyurdu.
• Son olarak, kazı ekibi mozaik alanında çalışmalara devam ediyor.

Dolayısıyla, bu buluntu Pompeiopolis’in önemini bir kez daha kanıtladı. Nitekim, bölge halkı ve turizm çevreleri bu keşifle büyük heyecan yaşadı. Böylece, kentin turizm potansiyeli de artmış oldu.

Eros Başı ve Diğer Önemli Buluntular

2026 kazı sezonunda kazı ekibi mozaikle birlikte bir Eros başı da buldu. Öncelikle, Eros başı MS 2. yüzyılın ikinci yarısına ait. Ayrıca, kazı ekibi bazilikanın Pastoforion bölümünde başı ortaya çıkardı. Böylece, buluntu kentin Roma döneminde sanatsal açıdan da zengin olduğunu gösteriyor.

Pompeiopolis’te önceki yıllarda çıkan diğer buluntular:

• Öncelikle, kazı ekibi tiyatro alanında Commodus heykeli buldu (MS 186).
• Ayrıca, kazı ekibi iki Afrodit heykeli parçası gün yüzüne çıkardı.
• Bununla birlikte, kazı ekibi antik güneş saati buldu ve akademisyenler dijital olarak inceliyor.
• Öte yandan, kazı ekibi martyrion (şehitlik) yapısını açığa çıkardı (Ekim 2025).
• Son olarak, kazı ekibi çok sayıda iyi durumda mozaik döşeme buldu.

Dolayısıyla, kazı ekibi kentten çıkan eserleri Kastamonu Arkeoloji Müzesi’nde sergiliyor. Nitekim, müzeyi ziyaret edenler bu eserleri yerinde görebilir. Böylece, hem antik kent hem müze birbirini tamamlıyor.

Pompeiopolis Mimarisi: Bazilika ve Diğer Yapılar

Pompeiopolis’in en önemli yapısı antik bazilikadır. Öncelikle, Romalılar bazilikanın inşaatını MS 2. yüzyılın ikinci yarısında (150-160) başlattı. Ayrıca, yöneticiler kenti MS 5. yüzyılda piskoposluk merkezi haline getirdi. Böylece, bazilika hem dini hem idari işlev taşıdı.

Bazilika ve diğer mimari yapılar:

• Öncelikle, Romalılar bazilikayı MS 2. yüzyıl ikinci yarısında inşa etti.
• Ayrıca, Hristiyan yöneticiler martyrion yapısını erken Hristiyan döneminde inşa etti.
• Bununla birlikte, kazı ekibi antik tiyatroyu kazılarla ortaya çıkardı.
• Öte yandan, Pompeius akropolü Zımbıllı Tepe’de konumlandırdı.
• Son olarak, Romalılar kentin surlarını ve yerleşim alanını iki tepeyi kapsayacak şekilde kurdu.

Dolayısıyla, kent mimari açıdan Roma’nın tipik şehir planını yansıtıyor. Nitekim, bazilika-tiyatro-akropol üçlüsü Roma kentlerinin klasik yapısıdır. Böylece, Pompeiopolis de bu geleneği sürdürmüş oluyor.

Taşköprü Köprüsü: Roma Dönemi Mirası

Taşköprü ilçesine adını veren taş köprü, Roma dönemine ait bir eserdir. Öncelikle, Romalılar köprüyü 150 metre uzunluğunda ve beş gözlü olarak inşa etti. Ayrıca, 1366 yılında Candaroğlu Celaleddin Bayezid köprüyü restore ettirdi. Böylece, köprü hem Roma hem Candaroğlu izlerini taşıyor.

Taşköprü köprüsü hakkında bilgiler:

• Öncelikle, Romalılar köprüyü Roma döneminde inşa etti.
• Ayrıca, Candaroğlu Celaleddin Bayezid 1366’da köprüyü restore ettirdi.
• Bununla birlikte, restoratörler 2018 restorasyonunda bir haç işareti ortaya çıkardı.
• Öte yandan, köprünün kitabesi yok.
• Son olarak, araştırmacılar köprünün Roma kökenli olduğunu bir olasılık olarak değerlendiriyor.

Dolayısıyla, bu köprü Pompeiopolis’in günümüze ulaşan en önemli eserlerinden biri. Nitekim, Taşköprü’nün isim hikayesi yazımızda bu köprünün detayına yer vermiştik. Böylece, hem antik kent hem de ilçenin tarihi birbirine bağlanıyor.

Kalekapı ve Bademci Kaya Mezarları

Pompeiopolis çevresinde iki önemli kaya mezarı bulunur. Öncelikle, Kara Dere Vadisi’ndeki Kalekapı kaya mezarı MÖ 7. yüzyıla aittir. Ayrıca, mezar kabartmaları MÖ 4. yüzyıldan kalma. Böylece, mezarlar bölgenin erken dönem kültürünü yansıtıyor.

Kaya mezarları hakkında detaylar:

• Öncelikle, Paflagonya halkı Kalekapı mezarını MÖ 7. yüzyılda inşa etti.
• Ayrıca, sanatçılar kabartmalarda aslan, boğa ve kartal tasvirleri işledi.
• Bununla birlikte, mezarın ön yüzü 2 sütunlu ve kabartma işlemeli.
• Öte yandan, Paflagonya halkı Bademci Köyü’nde 2 aslan kabartmalı bir kaya mezarı yaptı.
• Son olarak, bu mezarlar Pompeiopolis’ten daha eski, Paflagonya dönemine ait.

Dolayısıyla, bu mezarlar bölgenin Roma öncesi kültürüne ışık tutuyor. Nitekim, Paflagonya’nın yerel halkı bu mezarları inşa etti. Böylece, Pompeiopolis’in kuruluşundan çok önceleri bölgeye yerleşildiği anlaşılıyor.

Pompeiopolis Nasıl Gidilir ve Ziyaret Bilgileri

Pompeiopolis’i ziyaret etmek için Taşköprü ilçesine gitmeniz gerekir. Öncelikle, Kastamonu merkezden Taşköprü’ye 60 km’lik yolculuk yeterlidir. Ayrıca, kent Taşköprü ilçe merkezinde, Zımbıllı Tepe’de yer alıyor. Böylece, ulaşımı oldukça kolaydır.

Ziyaret için pratik bilgiler:

• Öncelikle, Kastamonu-Taşköprü arası 60 km, araçla 1 saat sürüyor.
• Ayrıca, antik kent ilçe merkezinde, yürüyüş mesafesinde yer alıyor.
• Bununla birlikte, Kastamonu’ya nasıl gidilir rehberimiz tüm ulaşım seçeneklerini veriyor.
• Öte yandan, müze yönetimi çıkan eserleri Kastamonu Arkeoloji Müzesi’nde sergiliyor.
• Son olarak, ziyaretçiler kazı alanını gezmek için Taşköprü Kaymakamlığı’ndan izin alıyor.

Dolayısıyla, ziyaretçi hem antik kenti hem de müzeyi gezerek tam bir deneyim yaşar. Nitekim, Taşköprü aynı zamanda dünyaca ünlü sarımsağıyla da tanınıyor. Böylece, hem tarih hem lezzet turizmi bir arada mümkün olur.

Pompeiopolis ve Efes Karşılaştırması

Uzmanlar Pompeiopolis’i Efes ve Zeugma ile kıyaslıyor. Öncelikle, üçü de Roma döneminin önemli kentleri. Ayrıca, kazı ekipleri üçünde de mozaikler ve heykeller buldu. Böylece, Pompeiopolis Karadeniz’in Efes’i olarak da adlandırılıyor.

Üç antik kentin karşılaştırması:

• Öncelikle, Efes İyonia’nın, Zeugma Kommagene’nin, Pompeiopolis Paflagonya’nın başkenti.
• Ayrıca, üçü de Roma döneminde zirveye çıktı.
• Bununla birlikte, sanatçılar üçünde de mozaik sanatını önemli kıldı.
• Öte yandan, kazı ekibi Pompeiopolis’i henüz tam kazmadı, potansiyeli büyük.
• Son olarak, UNESCO Efes ve Zeugma’yı listeye aldı, Pompeiopolis aday.

Dolayısıyla, Pompeiopolis’in önü açık. Nitekim, kazı ekibi kazıları devam ettikçe yeni buluntular ortaya çıkarıyor. Böylece, kentin turizm potansiyeli her geçen gün artıyor.

Pompeiopolis ve Taşköprü Turizmi

Pompeiopolis, Taşköprü turizminin çatısı konumunda. Öncelikle, antik kent ilçenin en önemli turistik durağı. Ayrıca, Taşköprü gezilecek yerler rehberimiz tüm rotaları içeriyor. Böylece, ziyaretçi antik kentten başlayıp tüm ilçeyi gezebilir.

Taşköprü turizminin önemli durakları:

• Öncelikle, Pompeiopolis antik kenti.
• Ayrıca, Candaroğulları’nın 1366’da restore ettiği Taşköprü köprüsü.
• Bununla birlikte, Paflagonya halkının yaptığı Kalekapı ve Bademci kaya mezarları.
• Öte yandan, Candaroğulları beyliği mirası.
• Son olarak, Taşköprü sarımsağı ve festivali.

Dolayısıyla, ziyaretçi Taşköprü’de bir günde hem antik kent hem tarihi köprü hem de sarımsak pazarını gezebilir. Nitekim, Taşköprü ilçesi tanıtım yazımız tüm bu bilgileri içeriyor. Böylece, ziyaretçi tüm rotayı tek çatıdan planlayabilir.

Merak Ettikleriniz

Pompeiopolis antik kenti nerede?

Pompeiopolis, Kastamonu’nun Taşköprü ilçe merkezinde, Zımbıllı Tepe’de yer alıyor. Öncelikle, Kastamonu merkezden 45 km kuzeyde konumlanıyor. Ayrıca, Taşköprü ilçe merkezi içinde bulunuyor. Dolayısıyla, ulaşımı oldukça kolaydır.

Pompeiopolis ne zaman kuruldu?

Romalı komutan Pompeius Pompeiopolis’i MÖ 64 yılında kurdu. Öncelikle, Pompeius Pontus Krallığı’nı yenerek bölgeyi Roma’ya bağladı. Ayrıca, komutan kente “Pompeius’un Şehri” anlamına gelen Pompeiopolis adını verdi. Dolayısıyla, kent 2.000 yılı aşkın bir tarihe sahip.

Pompeiopolis’in önemi nedir?

Pompeiopolis, Roma döneminde Paflagonya bölgesinin başkenti oldu. Öncelikle, yöneticiler Antoninus Pius’tan Gallienus’a kadar kenti bölgenin yönetim merkezi yaptı. Ayrıca, yöneticiler MS 6. yüzyılda kenti piskoposluk merkezi haline getirdi. Dolayısıyla, kent hem siyasi hem dini açıdan önemli bir merkezdi.

Pompeiopolis kazıları ne zaman başladı?

Pompeiopolis’te arkeolojik kazılar 2006 yılında başladı. Öncelikle, kazı başkanı Karabük Üniversitesi’nden Doç. Dr. Mevlüt Eliüşük’tür. Ayrıca, yöneticiler 2026’da kazı sezonunu 12 aya çıkardı. Dolayısıyla, kentteki çalışmalar hız kazanmış oldu.

Pompeiopolis’te 2026’da ne bulundu?

2026’da kazı ekibi Pompeiopolis’te 105 metrekarelik mozaik zemin buldu. Öncelikle, mozaik MS 4. yüzyıla ait. Ayrıca, kazı ekibi bir Eros başı gün yüzüne çıkardı. Dolayısıyla, buluntu kentin geç antik dönemde de önemli olduğunu kanıtladı.

Pompeiopolis’i ziyaret etmek ücretli mi?

Pompeiopolis antik kenti açık hava alanıdır ve ziyaret ücretsizdir. Öncelikle, ziyaretçiler kazı alanını gezmek için Taşköprü Kaymakamlığı’ndan izin alıyor. Ayrıca, müze yönetimi çıkan eserleri Kastamonu Arkeoloji Müzesi’nde sergiliyor. Dolayısıyla, ziyaretçiler müze için Müze Kart kullanabiliyor.

Pompeiopolis Efes’e benziyor mu?

Evet, uzmanlar Pompeiopolis’i Efes ve Zeugma ile kıyaslıyor. Öncelikle, üçü de Roma döneminin önemli kentleri. Ayrıca, sanatçılar üçünde de mozaik sanatını önemli kıldı. Dolayısıyla, uzmanlar Pompeiopolis’i Karadeniz’in Efes’i olarak da anıyor.

Kısacası

Pompeiopolis antik kenti, Kastamonu’nun en önemli tarihi mirasıdır. Öncelikle, Pompeius MÖ 64’te kenti kurdu ve Paflagonya’nın başkenti yaptı. Ayrıca, kazı ekibi 2006’dan beri süren kazılarda mozaikler, heykeller ve martyrion buldu. Dolayısıyla, uzmanlar Karadeniz’in Efes’i olarak anıyor.

Özetle, Pompeiopolis:

• Öncelikle, Pompeius MÖ 64’te kenti kurdu.
• Ayrıca, yöneticiler kenti Paflagonya’nın başkenti ve piskoposluk merkezi yaptı.
• Bununla birlikte, Karabük Üniversitesi 2006’dan beri kazıyor.
• Öte yandan, kazı ekibi Eylül 2026’da 105 m² mozaik buldu.
• Son olarak, müze yönetimi eserleri Kastamonu Arkeoloji Müzesi’nde sergiliyor.

Dolayısıyla, Kastamonu’ya gelen her turistin mutlaka görmesi gereken bir yer. Nitekim, ziyaretçi hem antik kenti hem de Kastamonu’da gezilecek diğer yerler bir arada planlayabilir. Böylece, tarih ve doğa turizmi bir arada yaşanır.

Not: Bu yazıdaki kazı verileri Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın 7 Eylül 2026 tarihli açıklamasına, Karabük Üniversitesi Arkeoloji Bölümü’nün resmî bilgilerine ve Taşköprü Kaymakamlığı’nın yayımladığı verilere dayanır. Ayrıca, kazı ekibi kazıları sürdürdüğü için yeni buluntular eklenebilir. Dolayısıyla, güncel bilgi için ilgili kurumların resmî duyurularını takip edin.