enflasyonemeklilikötvdövizakpchpmhp

Köyler Boşalırsa Taşköprü Nasıl Büyüyecek? Sarımsağı Var, Toprağı Var; Üreticiyi Köyde Tutma Zamanı (3)

2025 yılında Taşköprü ilçe merkezinin nüfusu yalnızca 11 kişi artarken köylerin nüfusu 663 kişi azaldı. Sarımsağı, verimli toprağı, hayvancılık potansiyeli ve Obrucak Barajı gibi büyük yatırımları bulunan Taşköprü için asıl soru artık şu: Köylüyü toprağında tutacak ekonomik modeli kurabilecek miyiz?

Köyler Boşalırsa Taşköprü Nasıl Büyüyecek? Sarımsağı Var, Toprağı Var; Üreticiyi Köyde Tutma Zamanı (3)
18 Kasım 2026 00:05 | Son Güncellenme: 17 Kasım 2026 21:42
A+
A-

Taşköprü yazı dizisinin üçüncü bölümünde köylerdeki nüfus kaybını, sarımsak, tarım, hayvancılık, Obrucak Barajı ve Çiftlikpazarı üzerinden ele alıyor, kırsal kalkınma için çözüm önerileri sunuyoruz.

İkinci yazımızda fabrikaları, üretimi ve istihdamı konuştuk. Fabrikalar Gitti, Yerine Ne Koyduk? Taşköprü’nün Yeniden üretme Zamanı (2)

Şimdi işin belki de en önemli noktasına geliyoruz:

Köyler.

Çünkü Taşköprü’nün geçmişini köylerinden ayırarak anlatmak mümkün olmadığı gibi geleceğini de köylerini yok sayarak planlamak mümkün değil.

2025 nüfus rakamları bize çok önemli bir şey söylüyor.

Taşköprü’nün toplam nüfusu 2024’te 37 bin 196 iken 2025’te 36 bin 544’e düştü. 2026 yılında ise TÜİK’e göre 33,741 kişiye düştük.

Yani bir yılda 652 kişi daha eksildik.

Fakat asıl dikkat çekici rakam bunun içerisinde saklı.

2024’te Taşköprü köylerinde 20 bin 500 kişi yaşıyordu.

2025’te bu sayı 19 bin 837’ye düştü.

Bir yılda köylerden 663 kişi eksildi.

Aynı dönemde ilçe merkezinin nüfusu 16 bin 696’dan 16 bin 707’ye çıktı.

Artış yalnızca 11 kişi.

Yani Taşköprü’nün bugünkü nüfus kaybının alarm zili özellikle köylerde çalıyor.

Ve köyleri boşalan bir Taşköprü’nün güçlü bir şehir merkezine dönüşmesini beklemek bana göre gerçekçi değil.

Çiftlik Pazaryeri bize aslında geleceğin uyarısını yıllar önce verdi

Çiftlik Pazaryerini yıllardır yazıyoruz.

Hocaköy’ünü yazıyoruz.

Çevredeki köylerin yaşadığı değişimi yazıyoruz.

1990’lı yılları yaşayanların anlattığı manzara bugün insana inanılmaz geliyor.

Pazar günleri Çiftlik Pazaryerinden İstanbul’a dört otobüsün dolu kalktığı dönemlerden bahsediyoruz.

Çarşamba günleri Galinse’den yine üç-dört otobüs…

Hayvan pazarı…

Esnaf…

Kahvehaneler…

Alışveriş…

Çevredeki köylerden gelen yüzlerce insan…

Daha önceki yazılarımızda da anlattığımız gibi Çiftlik Pazaryeri bir dönem yalnızca bir köy pazarı değildi; çevredeki birçok yerleşimin ekonomik ve sosyal merkeziydi.

Bugün dönüp baktığımızda Çiftlik Pazaryerinin yaşadığı gerilemeyi yalnızca Çiftlik Pazarıyerinin sorunu olarak göremeyiz.

Çünkü orada yaşanan sürecin benzeri şimdi daha büyük ölçekte Taşköprü’nün önünde duruyor.

Köyde üretim azalır.

Genç gider.

Okul kapanır veya öğrenci azalır.

Esnaf müşteri bulamaz.

Hayvan sayısı düşer.

Tarla ekilmez.

Sonra köyden Taşköprü merkeze göç edilir.

Taşköprü’de iş bulunamazsa Kastamonu’ya…

Oradan Ankara’ya, İstanbul’a, Bursa’ya…

İşte göç zinciri böyle büyüyor.

Bu zinciri kırmak istiyorsak başlangıç noktası bellidir:

İnsanın doğduğu yerde para kazanabilmesi.

Elimizde dünya markası var: Taşköprü sarımsağı

Taşköprü’nün en büyük avantajlarından biri başka ilçelerin oluşturmak için yıllarca uğraşacağı bir markaya zaten sahip olmasıdır.

Taşköprü Sarımsağı.

Türk Patent ve Marka Kurumu kayıtlarına göre Taşköprü Sarımsağı 2010 yılından bu yana menşe adıyla tescilli. Üstelik Avrupa Birliği’nde de coğrafi işaret korumasına sahip ürünlerimiz arasında bulunuyor.

2024 TÜİK verilerine göre Kastamonu’da 27 bin 375 ton kuru sarımsak üretildi.

Bu rakam Türkiye’deki kuru sarımsak üretiminin yüzde 21,9’una karşılık geliyor.

Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı da Taşköprü’de yaptığı açıklamada Kastamonu’nun kuru sarımsak üretimindeki payının yaklaşık yüzde 22 olduğunu belirtmişti. Bölgede binlerce ailenin sarımsak üretimiyle geçimini sağladığı bilinen bir gerçek.

Peki o zaman şu soruyu sormalıyız:

Türkiye kuru sarımsağının beşte birinden fazlasını üreten bir bölgede neden gençler tarımdan uzaklaşıyor?

Demek ki yalnız üretmek yetmiyor.

Ürünü katma değerli hale getirmek gerekiyor.

Sarımsağı tarladan söküp çuvala koyarak satmak başka şeydir.

Sarımsaktan;

  • Sarımsak tozu,
  • Siyah sarımsak,
  • Kurutulmuş sarımsak,
  • Sarımsak püresi,
  • Sos,
  • Ekstrakt,
  • Paketlenmiş perakende ürün,
  • Sağlık ve gıda sanayisine yönelik hammaddeler

üretmek başka şeydir.

Taşköprü’nün artık yalnızca “sarımsak üreten ilçe” değil,

“sarımsağı işleyen, paketleyen, markalaştıran ve dünyaya satan ilçe” olması gerekiyor.

Coğrafi işaret bizim elimizdeki büyük bir değer.

Ancak coğrafi işaret duvara asılan diploma değil, ekonomik avantaja dönüştürülmesi gereken bir sermayedir.

Kastamonu’nun Tarımına Can Suyu: Obrucak Barajı Hizmete Açıldı

Obrucak Barajı büyük fırsat: Şimdi suyu üretime çevirmek gerekiyor

Tarım konusunda Taşköprü’nün önünde çok önemli başka bir fırsat bulunuyor.

Obrucak Barajı.

Baraj 15 Ağustos 2025 tarihinde hizmete alındı.

DSİ verilerine göre yaklaşık 30 milyon metreküp su depolama kapasitesine sahip tesisin 140 bin 860 dekar tarım arazisine sulama suyu sağlaması ve yıllık yaklaşık 13,3 milyon kilovatsaat elektrik üretmesi hedefleniyor.

Projeden ülke ekonomisine yıllık yaklaşık 1 milyar 470 milyon liralık katkı bekleniyor.

Bu küçümsenecek bir yatırım değil.

Tam tersine, Taşköprü tarımı açısından tarihi bir fırsat.

Ancak baraj yapılınca iş bitmiyor.

Asıl mesele suyun tarlaya ulaşması ve üreticinin bundan ekonomik fayda sağlaması.

2026 yılı boyunca DSİ tarafından Obrucak Barajı sulaması kapsamında çeşitli köylerde arazi toplulaştırma ve parselasyon çalışmalarının devam ettiği görülüyor. Alatarla, Çöroğlu, Ersil ve başka yerleşimlerle ilgili işlemler yıl içerisinde sürdü.

Demek ki şimdi önümüzde ikinci aşama var:

Suyu üretime dönüştürmek.

Sulu tarımla hangi yeni ürünler yetiştirilebilir?

Dekar başına gelir nasıl artırılır?

Seracılık yapılabilir mi?

Yem bitkileri geliştirilebilir mi?

Hayvancılığın yem maliyeti düşürülebilir mi?

Sarımsakta verim ve kalite nasıl artırılır?

Bunları şimdiden planlamamız gerekiyor.

Yoksa dünyanın en büyük barajını da yapsanız tarlada üretici yoksa tek başına kalkınma getirmez.

Hayvancılıkta Devrekani modeli neden incelenmesin?

Taşköprü’nün köylerini ayağa kaldırmanın ikinci büyük ayağı hayvancılık olabilir.

Burada hemen yanı başımızdaki Devrekani önemli bir örnek oluşturuyor.

Devrekani Tarıma Dayalı İhtisas Besi Organize Tarım Bölgesi 1.290 dekar alan üzerine planlandı.

Projede besi işletmelerinin yanı sıra yem fabrikası, Et ve Süt Kurumu entegre tesisi, biyogaz tesisi, atık su arıtma tesisi, hayvan hastanesi, karantina alanları ve sanayi tesisleri düşünülüyor.

Projenin ilk planlamasında 17 bin baş hayvan kapasitesi ve yaklaşık 1.000 kişilik istihdam hedefi ortaya konuldu. 2026 yılında da imar planı süreçleri Bakanlık tarafından güncellendi.

Burada “Devrekani yaptı, aynısını kopyalayalım” demiyoruz.

Her ilçenin şartı farklıdır.

Ancak şunu sorabiliriz:

Taşköprü neden tarıma ve hayvancılığa dayalı benzer bir kümelenme modeli geliştirmesin?

Meralarımız var.

Köylerimiz var.

Tarım arazilerimiz var.

Sulama yatırımı var.

Üretim kültürümüz var.

Tarım ve Orman İl Müdürlüğü kayıtlarında da Taşköprü’nün farklı köylerinde mera ıslah çalışmalarının devam ettiği görülüyor.

Eksik olan bunların birbirinden bağımsız projeler olarak değil, tek kalkınma planının parçaları olarak görülmesi.

Sorunlarımızı açıkça ortaya koyalım

Köyler konusunda başlıca sorunlarımız bana göre şunlardır:

  • Köy nüfusu hızlı biçimde azalıyor.
  • Gençler tarım ve hayvancılıktan yeterli gelir elde edemediği için göç ediyor.
  • Ürünler çoğunlukla yeterince işlenmeden ve katma değer oluşturulmadan satılıyor.
  • Tarım, sanayi ve pazarlama arasında güçlü bir zincir kurulamıyor.
  • Hayvancılığın yem, bakım ve pazarlama maliyetleri küçük üreticiyi zorluyor.
  • Bazı köylerde ulaşım, altyapı ve sosyal hayat genç nüfusu tutmaya yeterli değil.
  • Kırsal merkezlerin eski ekonomik fonksiyonları kayboluyor.
  • Sarımsak gibi dünya çapında bilinen bir marka, ilçede beklenen ölçüde sanayi ve ihracat istihdamına dönüşemiyor.
  • Büyük sulama yatırımlarının ardından hangi ürün desenine geçileceği ve nasıl gelir yaratılacağı konusunda uzun vadeli ortak plan ihtiyacı bulunuyor.

Ama yalnız sorun sayarak köy kurtulmaz.

Çözümü de konuşalım.

 

Taşköprü köylerini yeniden ayağa kaldırmak için ne yapabiliriz?

Bence artık köyler için ayrı bir 10 yıllık kırsal kalkınma planı hazırlanmalıdır.

Ve bu planın içerisinde somut hedefler bulunmalıdır:

  • Çiftlik Pazaryeri gibi eski kırsal merkezler pilot kalkınma bölgeleri ilan edilmeli.
  • Sarımsak için yalnız üretim değil, işleme, depolama, paketleme ve ihracat tesisleri kurulmalı.
  • Obrucak Barajı’nın sulayacağı alanlar için şimdiden ürün deseni ve ekonomik gelir haritası hazırlanmalı.
  • Hayvancılık yapan üreticiler için ortak yem, veterinerlik, kesim ve pazarlama modelleri geliştirilmeli.
  • Gençlerin köye dönüşü için arazi, düşük faizli kredi, makine, konut ve alım garantisini birleştiren özel program hazırlanmalı.
  • Boşalan ev ve tarım arazilerinin üretime kazandırılması için “Köye Dönüş Taşköprü Modeli” oluşturulmalı.
  • Kooperatifçilik yalnız tabela üzerinde kalmamalı; profesyonel yönetim, satış ve e-ticaret altyapısı kurulmalı.
  • Sarımsak başta olmak üzere ürünler için İstanbul ve Ankara’da doğrudan satış ve dağıtım kanalları kurulmalı.
  • Taşköprü Meslek Yüksekokulu ile tarım, gıda, hayvancılık ve ürün işleme konusunda ortak projeler geliştirilmeli.
  • Her yıl hangi köyün kaç kişi kaybettiği, ne ürettiği ve ne kadar destek aldığı takip edilerek “Taşköprü Köyleri Kalkınma Karnesi” yayımlanmalı.

Bir de şu hedefi önümüze koyalım:

“Bir köyden bir fabrika çıkmaz” demeyelim.

50 kişinin çalıştığı küçük bir gıda işleme tesisi…

20 kişinin çalıştığı paketleme merkezi…

30 kişinin çalıştığı tekstil atölyesi…

Süt toplama tesisi…

Soğuk hava deposu…

Kurutma tesisi…

Bunların her biri bir köy veya köy grubunun kaderini değiştirebilir.

Her yatırımın bin kişilik fabrika olması gerekmiyor.

Önemli olan üretimin ilçenin her tarafına yayılmasıdır.

Köyü kurtarmadan Taşköprü’yü kurtaramayız

İlk yazımızda,

“Çiftlik Pazaryerini kurtarmaya çalışırken Taşköprü’yü kaybetmeyelim”

demiştik.

Şimdi bunun diğer tarafını da söyleyelim:

Çiftlik Pazaryerini, Hocaköy’ü ve diğer çevre köylerimizi kaybedersek Taşköprü’yü de güçlü tutamayız.

Çünkü Taşköprü’nün asıl sermayesi yalnız şehir merkezindeki binalar değildir.

Toprağıdır.

Köylüsüdür.

Üreticisidir.

Sarımsağıdır.

Hayvanıdır.

Ormanıdır.

Suyudur.

Ve bu topraklarda yaşamaya devam etmek isteyen insanıdır.

2025’te köylerden 663 kişi daha eksildiyse bunu sıradan bir istatistik gibi görmeyelim.

Bu rakam bize bir mesaj veriyor.

Zamanımız daralıyor.

Ama imkânımız da var.

Obrucak Barajı var.

Avrupa Birliği tescilli sarımsağımız var.

Tarımsal kültürümüz var.

Hayvancılık geçmişimiz var.

Türkiye’nin dört bir yanında memleketine yatırım yapabilecek Taşköprülüler var.

Bunları tek bir planın içerisinde birleştirebilirsek köylerden göçü tamamen durduramasak bile tersine çevirmeye başlayabiliriz.

Bu yazı dizisinin amacı yine kimseyi suçlamak değil.

Eksik veya yanlış gördüğünüz bilgileri bize iletin.

Farklı bir projeniz varsa söyleyin.

Başarılı bir köy örneği biliyorsanız paylaşın.

Çünkü biz bir tartışmayı kazanmak değil,

Taşköprü’nün geleceğini kazanmak istiyoruz.

Bir sonraki yazıda gençleri konuşacağız.

Üniversiteyi…

Okulları…

Sağlığı…

Boş kalan apartları…

Ve şu soruyu soracağız:

“Gençler Taşköprü’de gelecek göremezse bu ilçeyi 20 yıl sonra kim yaşatacak?”

 

Selam ve dua ile…

 

Ertuğrul Köse

Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.