Kastamonu Yabani Meyveleri Nelerdir? Kastamonu Yabani Meyveleri Ne Zaman Toplanır?

Yörede yabani meyve sezonu eylülde acuk ve kirenle açılır. Ekimde alıç ve kuşburnu da çıkar. Kasım sonu ile aralıkta döngel (muşmula) toplarsınız. Bu meyvelerin çoğu pazara gelmez. Örneğin acuğu, kireni ve kuşburnunu köyde, orman kenarında ve yol boyunda bulursunuz. Aşağıda Kastamonu yabani meyveleri için hangi ilçede, hangi ay ve nasıl toplayacağınızı okuyacaksınız.

Kastamonu’da yabani meyve toplama takvimi

Acuk (yabani elma): Eylül başından itibaren Taşköprü, Cide ve merkez köylerinde toplarsınız.

Kiren (kızılcık): Ağustos sonu ile eylülde hemen her ilçede çalılık alanlarda bulursunuz.

Alıç (aluç): Eylül ortasında olgunlaşır; asıl toplama ekim ve kasımdır.

Kuşburnu: Sonbahar boyunca dere kenarlarında toplarsınız; en verimli ay ekimdir.

Döngel (muşmula): Kasım sonu ile aralıkta çıkar; yalnızca aşı yapılmış bahçelerde bulursunuz.

Hünnap ve ahlat: Hünnap eylülde, ahlat ekimde pazara gelir.

Kastamonu’nun ekşi elması: acuk

Acuk, kültür elmasına göre çok daha küçük, sert ve ekşidir. Aslında Kastamonu’da “acık” veya “ekşi elma” da derler. Özellikle Taşköprü, Cide ve merkez köylerinde orman kenarlarında karşınıza çıkar. Ayrıca dere çevrelerinde ve kırsal arazilerin sınırında da bulursunuz.

Öncelikle toplama zamanı eylüldür. Ancak meyveyi dalında tam olgunlaşmadan koparmazsınız. Bunun yerine birkaç gün serin yerde beklersiniz. Böylece ekşiliğini dengelersiniz. Acuktan ekşi, sirke ve kurutmalık yaparsınız. Üstelik bazı köylerde acuk suyunu misafire ikram ederler.

Yöredeki bir söz, meyvenin ne kadar ekşi olduğunu özetler: “Bizim öyle bir elmamız var ki dokuz kişi bir tanesini bitiremez.” Bu yüzden acuğu tek başına yemek yerine yemek yanında tüketirsiniz. Ayrıntılı tarif için acuk rehberimize bakabilirsiniz.

Sonbaharın C vitamini deposu: kiren (kızılcık)

Kastamonu’da kızılcık meyvesine kiren derler. Kiren ağustos sonunda olgunlaşmaya başlar. Ardından eylül boyunca toplarsınız. Çalılık alanlarda, dere kenarlarında ve köy mezarlıklarının çevresinde sık görürsünüz.

Meyve küçük, çekirdekli ve mayhoştur. Üstelik C vitamini ile antioksidan açısından zengindir. Halk arasında idrar söktürücü ve bağışıklık güçlendirici olarak bilirler. Ancak bu bilgileri tedavi amacıyla değil, genel bilgi olarak okuyun.

Kirenden marmelat, ekşi, meyve suyu ve tarhana yaparsınız. Özellikle kızılcık tarhanası Kastamonu’nun vazgeçilmez kış yiyeceklerinden biridir. Tarif için kiren ekşisi ve marmelatı yazımıza göz atabilirsiniz. Ayrıca tarhana için kızılcık tarhanası rehberimize bakabilirsiniz.

Kalp dostu yabani meyve: alıç (aluç)

Kastamonu’da alıca aluç derler. Aslında sarı ve kırmızı olmak üzere iki türü yetişir. Ekim ve kasımda olgunlaşır. Eylül ortasından itibaren dallarda görmeye başlarsınız.

Yöre halkı alıcı kalp dostu bilir. Nitekim antioksidan, vitamin ve mineral içeriği yüksektir. İnsanlar tansiyonu dengelediğini ve sindirimi rahatlattığını söyler. Bilimsel çalışmalar da alıcın damar sağlığına katkı sağlayabileceğini gösteriyor. Ancak doktor tedavisinin yerini tutmaz.

Köylerde alucu ipe dizer, kışa saklarsınız. Ayrıca sirkesini ve kurutmalığını yaparsınız. Üstelik döngel aşısının anaçlarından biri alıçtır. Bu yüzden alıç, Kastamonu’da hem meyve hem anaç olarak ayrı bir yere sahiptir. Ayrıntı için alıç rehberimize bakabilirsiniz.

Kış çayının temeli: kuşburnu

Dere kenarlarında ve çalılıklarda kendiliğinden yetişir. Sonbahar boyunca toplarsınız. Nitekim en verimli dönem ekimdir. Meyve tüylü ve çekirdeklidir. Bu yüzden toplaması ve temizlemesi zahmetlidir.

Meyve C vitamini deposudur. Üstelik kuru üzümden çok daha fazla antioksidan içerdiğini söylerler. Ayrıca marmelat, çay, pekmez ve reçel yaparsınız. Özellikle kış aylarında bağışıklık için tüketirsiniz.

Kuşburnu marmelatı, Kastamonu’nun en sevilen kış lezzetlerinden biridir. Tarif için kuşburnu marmelatı yazımıza ve kuşburnunun faydaları rehberimize göz atabilirsiniz.

Aşıyla yetişen lezzet: döngel (muşmula)

Kastamonu’da döngele töngel, beşbıyık veya ezgil de derler. Ancak kendiliğinden yetişmez. Çünkü alıç anacına aşılarsınız. Bu yüzden her bahçede göremezsiniz. Kasım sonu ile aralıkta olgunlaşır.

Meyve önce serttir. Ardından olgunlaştıkça kahverengiye döner ve yumuşar. Ancak yumuşadıktan sonra yersiniz. Tadı mayhoş ve hafif tatlıdır. Döngel tırışını ve kurutmasını yaparsınız. Ayrıca köylerde saman veya arpa içinde saklarsınız. Ayrıntılı anlatım için döngel (muşmula) rehberimize bakabilirsiniz.

Yabani meyve toplarken nelere dikkat etmeli?

Öncelikle meyveyi tanıdığınızdan emin olun. Bazı yabani meyvelerin zehirli benzerleri vardır. Örneğin kurt üzümü ve yabani kirazın bazı türleri zehirlidir. Bu yüzden bilmediğiniz meyveyi toplamayın.

Ayrıca özel mülk ve koru alanlarına dikkat edin. İzin olmadan bahçeye veya tarlaya girmeyin. Üstelik yol kenarında toplarken trafik güvenliğini elden bırakmayın.

Topladığınız meyveyi hemen tüketmeyecekseniz temizleyip serin yerde saklayın. Kuşburnu ve kiren gibi meyveler bekleyince hemen bozulur. Bu nedenle aynı gün işleme başlamak en doğrusudur.

Merak Ettikleriniz

Kastamonu’da yabani meyve sezonu ne zaman başlar?
Eylül başında acuk ve kirenle başlar. Ekimde alıç ve kuşburnu da çıkar. Kasım sonunda döngel çıkar.

Acuk nerede yetişir?
Taşköprü, Cide ve merkez köylerinde orman kenarlarında yetişir. Ayrıca dere çevrelerinde ve kırsal arazilerin sınırında bulursunuz.

Kiren ile kızılcık aynı şey mi?
Evet. Kastamonu’da kızılcık meyvesine kiren derler. Aynı meyvenin yöresel adıdır.

Döngel neden kendiliğinden yetişmez?
Döngeli alıç anacına aşılarsınız. Bu yüzden doğada kendiliğinden yetişmez. Aşı yapılmış bahçelerde bulursunuz.

Yabani meyveler pazarda satılıyor mu?
Bir kısmını satarlar. Ancak acuk ve döngel gibi meyveleri çoğunlukla köyde toplayıp doğrudan tüketirler. Pazar fiyatı yıla, ilçeye ve ürüne göre değişir.

Bu meyveler sağlığa iyi gelir mi?
Kiren, alıç ve kuşburnu C vitamini ve antioksidan açısından zengindir. Ancak hiçbiri doktor tedavisinin yerini tutmaz. Düzenli ilaç kullanıyorsanız önce doktorunuza sorun.

Kısacası

Kastamonu’da yabani meyve sezonu eylülde başlar, aralıkta biter. Acuk ve kireni erken toplarsınız. Alıç, kuşburnu ve döngel sonbaharın sonuna doğru gelir. Bu meyvelerin çoğu pazara gelmez. Köyde, orman kenarında ve yol boyunda bulursunuz. Toplarken meyveyi tanıdığınızdan emin olun. Ayrıca özel mülke girmeyin. Kastamonu’nun yöresel mutfağını daha geniş görmek için Kastamonu nesi meşhur rehberimize bakabilirsiniz.

Uyarı: Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve tıbbi tavsiye yerine geçmez. Doğadan topladığınız meyveleri tanımıyorsanız tüketmeyin. Zehirlenme şüphesinde hemen 112’yi arayın.