Emekliliğe Ayrılan Bir Ev Değil, Hayata Açılan Bir Köy: Kastamonu İçin “Sizin Köy” Hayali

Kastamonu Taşköprülü hemşehrimiz Hüseyin Yamalı, Kastamonu emekli yaşam köyü projesini anlattı. Sizin Köy’de erişilebilir evler, sağlık desteği ve üretim alanları planlanıyor.

Hüseyin Yamalı’nın Kastamonu hayali ne? Emeklilere doğayla iç içe yeni bir yaşam

Emeklilik döneminde küçük bir bahçeye açılan evde yaşamak, sabah deniz ve dağ manzarası eşliğinde yürüyüş yapmak, ihtiyaç duyulduğunda sağlık desteğine ulaşmak, günün kalanında ise üretmek, öğrenmek ve sevdikleriyle vakit geçirmek… Kastamonulu iş insanı Hüseyin Yamalı’nın geliştirdiği “Nature Country – Sizin Köy” fikrinin merkezinde böyle bir yaşam bulunuyor.

Erdemir Tekstil Yönetim Kurulu Başkanı ve TASA Türk Araştırma AR-GE Aktivasyon Platformu sahibi olarak tanıtılan, Kastamonu’nun Taşköprü ilçesine bağlı Erik köyünden Hüseyin Yamalı, emeklilik dönemine yönelik hazırladığı yaşam köyü tasarımının ayrıntılarını paylaştı.

Kastamonu Haber ekibimizden Ertuğrul Köse’nin derlediği bilgilere göre, Yamalı’nın önceliği, projeyi kendi memleketinde hayata geçirmek. Kastamonu’nun sahil kesiminde, deniz ve dağ manzarasını buluşturan uygun bir alanda kurulması düşünülen yerleşimde; bağımsız konutlardan sosyal tesislere, üretim bahçelerinden sağlık destek birimlerine kadar çok sayıda hizmetin bir arada sunulması amaçlanıyor.

Henüz fikir ve proje geliştirme aşamasında anlatılan çalışma için kesinleşmiş bir yer, inşaat başlangıç tarihi veya başvuru takvimi paylaşılmadı. Yamalı ise hazırladığı ayrıntılı dosyayı ilgili kurumlarla ve iş birliği yapmak isteyenlerle görüşmeye hazır olduğunu belirtiyor.

Sizin Köy projesi nedir, kimlere hitap ediyor?

 Proje, 50 yaş üzerindeki bireylerin, özellikle emeklilerin bağımsızlıklarını koruyarak sosyal ve aktif bir yaşam sürdürebileceği bir yerleşim modeli olarak tasarlanıyor.

Yamalı’nın anlatımında projenin temelini, kişilerin kendi günlük düzenlerini kurabildiği bir köy yaşamı oluşturuyor. Sakinlerin ister bahçesiyle ilgilenmesi, ister sosyal etkinliklere katılması, isterse evinde sakin bir gün geçirmesi öngörülüyor. Yaşamın ortak alanlarla desteklenmesi, buna karşılık kişisel alan ve tercihlerin korunması hedefleniyor.

Yamalı, projenin çıkış noktasını anlatırken şu ifadeyi kullanıyor:

“İnsanlar burada yaşlandığını değil, gerçekten hayatın yeni ve daha huzurlu bir dönemine geçtiğini hissedecek.”

Bu yaklaşım doğrultusunda yerleşimin ana hedef kitlesini, kendi ihtiyaçlarını karşılayabilen ve emekliliğini daha sosyal bir çevrede geçirmek isteyen kişiler oluşturuyor. Günlük yaşam desteğine ihtiyacı artan sakinler için farklı hizmet seçeneklerinin geliştirilmesi de tasarımda değerlendiriliyor.

Hüseyin Yamalı, insanlara yaşayacakları bir konutun yanında kendilerini ait hissedecekleri bir köy ortamı sunulması üzerinde duruyor. Komşuluk ilişkileri, ortak uğraşlar, erişilebilir hizmetler ve aile ziyaretleri bu ortamın başlıca unsurları olarak sıralanıyor.

Kastamonu emekli yaşam köyü nerede kurulmak isteniyor, neden ilk tercih Kastamonu?

 İlk uygulamanın Kastamonu’nun sahil kesiminde, dağ ve deniz manzarasına sahip uygun bir lokasyonda gerçekleştirilmesi isteniyor; ancak kesinleşmiş bir arazi açıklanmıyor.

Taşköprülü Hüseyin Yamalı, farklı bölgelerde uygulanabilecek şekilde düşündüğü projenin başlangıcını kendi memleketinde yapmak istediğini söylüyor. Kastamonu’nun doğasını ve kıyı alanlarını, tasarladığı yaşam biçimi açısından önemsediğini belirtiyor.

Yerleşimin konumuna ilişkin anlatımda, doğal çevreyle yakın ilişki kurulabilmesi öne çıkıyor. Yürüyüş alanları, açık havada zaman geçirme imkânı, tarımsal faaliyetler ve sakin bir yaşam çevresi, yer seçimindeki beklentiler arasında bulunuyor.

Yamalı’nın hedefleri arasında projeyi sağlık turizmiyle ilişkilendirmek de var. Sağlıklı yaşam olanakları ve günlük destek hizmetleriyle birlikte düşünülen köyün, ilerleyen süreçte farklı bölgelerden talep görebileceğine inanıyor. Bu beklenti, henüz gerçekleşmiş bir turizm yatırımı veya kesinleşmiş talep olarak sunulmuyor.

Kastamonu’da uygun altyapının oluşturulmasının ardından benzer yerleşimlerin Karadeniz’in ve Ege’nin farklı noktalarında geliştirilmesi de uzun vadeli hedefler arasında. Bu modelin Türkiye’den başlayarak başka ülkelerde uygulanabilmesi düşüncesine de yer veriliyor.

Köyde kaç ev olacak, konutlar ve ortak alanlar nasıl tasarlanacak?

 İlk aşamada yaklaşık 100 dönümlük bir yerleşimde 150–200 konut düşünülüyor; evlerin tek katlı, erişilebilir ve küçük bahçelerle bağlantılı olması planlanıyor.

Yamalı, konutlar için genel olarak 40–70 metrekarelik bir büyüklük aralığından söz ediyor. Anlatımının ayrıntılı bölümünde ise yaklaşık 50–60 metrekarelik, tek katlı evler üzerinde duruyor. Küçük veranda ve kişisel hobi bahçesi, bu evlerin yaşam alanını tamamlayan unsurlar olarak tasarlanıyor.

Konutlarda eşiksiz giriş, tekerlekli sandalye kullanımına uygun düzenleme, kaymaz zemin, tutunma barları ve acil çağrı düğmeleri düşünülüyor. Düşme, duman ve gaz algılama sistemleri ile akıllı aydınlatma gibi teknolojilerin de projeye dâhil edilmesi amaçlanıyor.

Yerden ısıtma, temiz hava sistemi ve görüntülü sağlık görüşmesine imkân sağlayacak altyapı, Yamalı’nın sıraladığı diğer ayrıntılar arasında. Evcil hayvanıyla yaşamak isteyen sakinler için seçenek oluşturulması da değerlendiriliyor.

Yerleşimin ortak alanlarında geniş bir köy meydanı, restoran, kafe, fırın, market, manav, kasap, berber ve kuaför gibi günlük ihtiyaçlara yönelik birimler planlanıyor. Eczane, ATM, terzi ve kuru temizleme alanı da tasarımda yer alıyor.

Yaklaşık 100 dönümlük örnek dağılımda konut mahalleleri için 28 dönüm; meyve ve sebze alanları için 27 dönüm; sosyal ve kültürel alanlar için 8 dönüm ayrılması öngörülüyor. Sağlık birimleri, ticari alanlar, yürüyüş yolları, parklar, göletler ve teknik altyapı da bu planın diğer parçalarını oluşturuyor.

Yamalı ayrıca yerleşim çevresinde ilave üretim arazileri düşünülmesini ve gelecekteki genişleme için rezerv alan bırakılmasını istiyor. Toplam alanın ihtiyaçlara göre 300 dönüme kadar geliştirilebilmesi, anlattığı büyüme senaryoları arasında bulunuyor.

Sağlık desteği ve günlük yaşam hizmetleri nasıl sunulacak?

 Sağlık destek birimleri, acil durum altyapısı ve ihtiyaca göre farklılaşan günlük hizmet paketleri oluşturulması hedefleniyor.

Yamalı’nın ayrıntılı biçimde üzerinde durduğu konulardan biri, sakinlerin ihtiyaç duyduklarında desteğe ulaşabilmesi. Bu amaçla 24 saat hemşire desteği, doktor muayene odası, ambulans noktası ve ilaç takip sistemi planlandığını anlatıyor.

Fizik tedavi alanları, diyetisyen hizmeti ve laboratuvar birimi de tasarlanan sağlık altyapısı içinde sıralanıyor. Sıcak su ve tuzlu su terapi havuzları, hamam ve sauna gibi alanlar ise sağlıklı yaşam konsepti kapsamında değerlendiriliyor. Bu hizmetler, proje anlatımında yer alan hedefler olarak aktarılıyor.

Günlük hizmetlerin herkes için aynı kapsamda olması yerine, kişilerin ihtiyaçlarına göre düzenlenmesi düşünülüyor. Kendi ihtiyaçlarını karşılayabilen sakinler için bağımsız yaşam; yemek, temizlik veya ilaç takibi gibi konularda yardım isteyenler için destekli yaşam seçenekleri üzerinde duruluyor.

Kişisel bakım ihtiyacı artan bireylere yönelik daha kapsamlı hizmetlerin de gerekli imkân ve koşullara bağlı olarak geliştirilebileceği ifade ediliyor. Böylece sakinlerin değişen ihtiyaçlarının yerleşimin gelecekteki hizmet planlamasında dikkate alınması amaçlanıyor.

Güvenlik sistemleri, acil durum düzenlemeleri ve köy içi elektrikli ulaşım da günlük yaşamı kolaylaştıracak tamamlayıcı unsurlar arasında gösteriliyor.

“Yaşayan köy” sistemi nasıl işleyecek, çocuklar ve torunlar için neler bulunacak?

 Sakinlerin gönüllü olarak üretime ve sosyal etkinliklere katılması; aile ziyaretlerinin de konaklama ve etkinlik alanlarıyla desteklenmesi öngörülüyor.

Sizin Köy projesinin belirgin özelliklerinden biri, Yamalı’nın “yaşayan köy” olarak tanımladığı katılım modeli. Bu modelde sakinler, isterlerse haftanın belirli saatlerinde bahçeye, seraya, atölyeye veya sosyal çalışmalara katılabilecek.

Katılımın kişisel tercihe bağlı olması düşünülüyor. Üretimle ilgilenmek istemeyen bir sakinin kendi günlük yaşamını sürdürmesi; bahçecilikten, el sanatlarından veya ortak çalışmalardan hoşlananların ise uygun alanlarda zaman geçirmesi hedefleniyor.

Sebze ve meyve yetiştiriciliği, arıcılık ve çeşitli gıda ürünlerinin hazırlanması, üretim başlıkları arasında bulunuyor. Elde edilen ürünlerin köy içindeki restoran, market ve diğer hizmet noktalarında değerlendirilebilmesi amaçlanıyor. Bu faaliyetlerin yerleşimin ekonomisine katkı sunması da bekleniyor.

Sosyal merkezde kütüphane, okuma alanları, satranç ve tavla köşeleri, müzik salonu, el sanatları atölyeleri ve bilgisayar odası düşünülüyor. Sinema, tiyatro ve çok amaçlı etkinlik alanlarıyla ortak yaşamın farklı ilgi alanlarına hitap etmesi isteniyor.

Aile ziyaretleri için yaklaşık 20–30 küçük misafir evi ve köy dokusuna uygun konaklama birimleri tasarlanıyor. Çocuk parkları, bisiklet alanları, açık hava sineması ve atölyeler de torunların ziyaretlerini zenginleştirecek seçenekler arasında.

Yakın çevrede at, tavuk, keçi ve küçükbaş hayvanların bulunacağı bir çiftlik alanı düşünülüyor. Göletler, ahşap köprüler, küçük şelaleler ve yaklaşık 1–2 kilometrelik kesintisiz yürüyüş parkuru da peyzaj tasarımında yer alıyor. Akşam aydınlatmasıyla ortak alanların günün farklı saatlerinde kullanılabilmesi hedefleniyor.

Proje hangi aşamada, finansman ve yaşam boyu kullanım modeli hakkında ne biliniyor?

 Yamalı, ayrıntılı proje dosyasının hazır olduğunu ve uygun koşullar oluştuğunda finansman sağlayabileceğini belirtiyor; yatırım tutarı, katılım bedeli ve kullanım sözleşmeleri ise açıklanmış değil.

Hüseyin Yamalı, projenin yaklaşık 70 sayfalık ayrıntılı bir çalışma içerdiğini ifade ediyor. Çizimler, teknik altyapı önerileri ve yaşamı kolaylaştıracak farklı uygulamalarla birlikte dosyayı ilgili taraflara sunabileceğini söylüyor.

Finansmana ilişkin yaklaşımını, uygun yer ve altyapı koşullarının oluşması ve gerekli onayların alınması üzerinden anlatıyor. Bu koşullar sağlandığında kaynak bulabileceğini belirten Yamalı, iş birliği ve görüş alışverişine açık olduğunu da vurguluyor.

Bununla birlikte açıklamada toplam yatırım bütçesi, konutlara ilişkin bedeller, aylık hizmet giderleri veya kesinleşmiş yatırımcı bilgisi bulunmuyor. İnşaat ve teslim takvimi ile başvuru koşulları da henüz paylaşılmış değil.

Yamalı’nın anlattığı modelde konutların, sakinlerin yaşam süresiyle bağlantılı bir kullanım düzenine sahip olması düşünülüyor. Anlatımında “ömürle geçerli tapu” ifadesini kullanan Yamalı, miras yoluyla devam eden bir konut sahipliği öngörmediğini belirtiyor. Bu yaklaşımın hukuki yapısını ve hakların kapsamını açıklayan sözleşme ayrıntıları ise sunulan bilgiler arasında yer almıyor.

Güneş enerjisi, elektrikli araç şarj istasyonları, su yönetimi ve ortak hizmetlerden oluşan teknik modelin de ayrıntılı planlama içinde ele alınması amaçlanıyor. Yamalı, köyün üretim alanları ve hizmetleriyle kendi ekonomisine katkı sağlayabilmesini istiyor.

Kastamonu emekli yaşam köyü fikrinin uygulamaya dönüşmesi için atılacak adımlar, bundan sonraki görüşmelerle şekillenecek. Yamalı’nın memleketinden başlatmak istediği bu yaşam hayalinin merkezindeki cümle ise projenin amacını doğrudan anlatıyor:

“Sizin köyünüz yaşlanmak için değil, hayatın en huzurlu dönemini yaşamak için.”