enflasyonemeklilikötvdövizakpchpmhp

Atatürk Kastamonu’ya Ne Zaman Geldi? Şapka Devrimi ve 9 Günlük Gezi

Atatürk 23 Ağustos 1925’te Kastamonu’ya geldi, şapka devrimini burada başlattı. Ziyaret gün gün, Şapka Nutku, Daday konuşması ve Kastamonu için söyledikleri.

Atatürk Kastamonu’ya Ne Zaman Geldi? Şapka Devrimi ve 9 Günlük Gezi
9 Kasım 2026 11:25
A+
A-

Atatürk’ün Kastamonu’ya gelişi, 23 Ağustos 1925’te başladı ve dokuz gün sürdü. Bu gezide Atatürk ilk kez halkın önünde şapka ile göründü. Böylece şapka ve kıyafet devriminin ilk adımı Kastamonu ve İnebolu’da atıldı. 10 Kasım’da onu anarken bu tarihi geziyi gün gün anlatıyoruz.

Atatürk’ün Kastamonu’ya gelişi nasıl oldu

Bu yazıda:

Atatürk Kastamonu’ya ne zaman geldi?

Atatürk, 23 Ağustos 1925 Pazar akşamı Kastamonu’ya ulaştı. Ardından 31 Ağustos sabahı şehirden ayrıldı. Bu dokuz günde Kastamonu merkezin yanı sıra Küre, İnebolu, Devrekani, Taşköprü ve Daday’ı da gezdi.

Gezinin arkasında Kastamonuluların daveti vardı. İlk heyet, Atatürk rahatsız olduğu için onunla görüşemedi. Ancak ikinci heyet 11 Ağustos’ta Ankara’da kabul gördü. Atatürk heyete şu cevabı verdi: “Geleceğim! Geleceğim… Fakat gün tayin edemem. Fakat emin olun çabuk geleceğim.”

Heyet bu müjdeyi hemen Kastamonu Valiliği’ne telgrafla bildirdi. Sonra hazırlık için İstanbul’a geçti. Oradan Cumhuriyet Vapuru’yla İnebolu üzerinden memlekete döndü.

Şapka devrimi neden Kastamonu’da başladı?

Atatürk bu seçimin nedenini açıkça söylemedi. Yine de Daday’da yaptığı konuşma önemli bir ipucu veriyor. Çünkü Ankara’da bazı kişiler, bölgeyi “cehalet ve taassup içinde” diye anlatmıştı. Atatürk ise Kastamonu’da tam tersini gördüğünü söyledi.

Üstelik halk, yeniliği beklenenden hızlı benimsedi. Örneğin 28 Ağustos akşamı Atatürk Kastamonu’ya döndüğünde, Kışla’da toplananların çoğunun elinde şapka vardı. Dolayısıyla Kastamonu, devrimin halk tarafından kabul gördüğü ilk şehir oldu.

Atatürk şapkayı ilk kez Kastamonu’da halka gösterdi. Ardından 27 Ağustos’ta İnebolu Türk Ocağı’nda tarihi “Şapka Nutku”nu yaptı. Kısa süre sonra, 25 Kasım 1925’te Şapka Kanunu yürürlüğe girdi.

Atatürk Kastamonu için ne dedi?

Gezi boyunca Atatürk birçok konuşma yaptı. Aşağıdaki sözler, yazının sonundaki kaynaklarda geçen ifadelerdir. İnternette dolaşan ama kaynağı belirsiz sözlere ise yer vermedik.

Kıyafet üzerine:

“Biz her nokta-i nazardan medeni insan olmalıyız. Fikrimiz, zihniyetimiz, tepeden tırnağa kadar medeni olacaktır. Medeni ve beynelmilel kıyafet milletimiz için layık bir kıyafettir, onu giyeceğiz.”

İnebolu’da, 27 Ağustos 1925:

“Turan kıyafetini araştırıp ihya eylemeye mahal yoktur. Medeni ve beynelmilel kıyafet bizim için, çok cevherli milletimiz için layık bir kıyafettir.”

Daday halkına, 30 Ağustos 1925:

“Daday’a geldiğimden dolayı çok memnun ve mütehassısım. (…) Bugün işte görülüyor ve parlak alınlarınızda, gözlerinizde görüyor ve anlıyorum ki, sizi bana anlatanlar çok şuursuz ve yalancı imiş. (…) Benim bütün Kastamonu Vilayetinde olduğu gibi, burada da gördüğüm hakikat budur. Büyük zihniyetiniz ve dimağınız nurla doludur.”

Kastamonu Türk Ocağı’nda:

“Ocaklı kardeşleri bir arada görmek fırsatını bahşettiğiniz için sizlere teşekkür ederim. Ocaklılar halkın önderi olacaktır.”

Aynı akşam Atatürk, bugün Arkeoloji Müzesi olan Cumhuriyet Halk Fırkası binasında “Kastamonu Nutku”nu yaptı. Bu konuşmada Cumhuriyetin şeyhler, dervişler ve müritler memleketi olamayacağını vurguladı. Böylece tekke ve zaviyelerin kapatılmasına giden yolu da işaret etti.

Daday’dan ayrılırken söylediği bir cümle ise bugün hâlâ dilden dile dolaşır: “Durun… Şu güzel Daday’a bir defa daha bakayım.”

Atatürk’ün Kastamonu’ya gelişi nasıl oldu

Atatürk’ün Kastamonu gezisi gün gün

23 Ağustos 1925, Pazar: Coşkulu karşılama

Atatürk sabah dört otomobille Çankaya’dan yola çıktı. Önce Kalecik’te mola verdi, sonra Çankırı’da öğle yemeği yedi. Akşama doğru Ilgaz’ı aşıp Kastamonu sınırına ulaştı. Burada valiler, mebuslar ve kalabalık bir halk onu bekliyordu.

Şehre Olukbaşı’ndan girdi ve araçtan inip halkın arasında yürüdü. Bu sırada toplar 21 pare atış yaptı. Gece kaldığı Terzi Mehmet Ağa Konağı’nın önünde fener alayı toplandı. Atatürk de pencereden izlemekle yetinmedi ve halkın arasına katıldı.

24 Ağustos, Pazartesi: Kışla, kütüphane ve ilçe heyetleri

Öğleden sonra askeri kıyafetiyle Kışla’ya gitti. Ardından hastaneyi, Memleket Kütüphanesi’ni ve belediyeyi ziyaret etti. Belediyede Araç, İnebolu, Tosya, Taşköprü, Daday, Devrekani ve Cide heyetlerini kabul etti. Akşam halk yine fener alayı düzenledi. Atatürk de Sepetçioğlu oyununu oynayanları tebrik etti.

25 Ağustos, Salı: İnebolu yolunda Ecevit çorbası

Saat 11.00’de İnebolu’ya doğru yola çıktı. Seydiler ve Küre’de mola verdi. Ecevit Hanı’nda ünlü yoğurtlu çorbadan içti ve köylülerle sohbet etti. Akşam 19.00’da “İlk zafer yolu İnebolu’ya sefa geldiniz sevgili Gazi” yazılı takın altından ilçeye girdi.

26 Ağustos, Çarşamba: İnebolu’da beyaz panama

Mareşal üniformasıyla belediyeye yürüdü ve heyetleri tek tek kabul etti. Sonra kaymakamdan, savcıdan ve jandarmadan ilçenin durumunu dinledi. Saat 18.00’de ise sivil kıyafet ve beyaz panama şapkayla şehirde yürüdü. Gece İnebolulular büyük bir fener alayı düzenledi.

27 Ağustos, Perşembe: Şapka Nutku

Atatürk bu gün İnebolu Türk Ocağı’nda tarihi Şapka Nutku’nu yaptı. Kıyafet devriminin ilk büyük konuşması böylece İnebolu’da gerçekleşti. İnebolu’nun bu gezideki yeri için İnebolu’nun nesi meşhur yazımıza bakabilirsiniz.

28 Ağustos, Cuma: Elinde şapkayla dönüş

Gümüş rengi takım elbise ve kravatla, elinde panama şapkasıyla İnebolu’ya veda etti. Küre’de kısa bir mola verdi, ardından Devrekani’ye geçti. Saat 18.30’da Kastamonu’ya döndüğünde Kışla’daki kalabalığın çoğu şapka taşıyordu.

29 Ağustos, Cumartesi: Taşköprü

Sabah Türk Ocağı, Öğretmenler Birliği ve Halk Fırkası heyetleriyle görüştü. Öğleden sonra Taşköprü’ye gitti ve hükümet binası ile belediyede halkla buluştu. Akşam 20.00’de Kastamonu’ya döndü.

30 Ağustos, Pazar: Zafer Bayramı Daday’da

Öğle yemeğini Kışla’da subaylarla yedi ve savaş anılarını anlattı. Sonra Daday’a hareket etti. Göl Bucağı’nda köylüler onu kahve içmeden bırakmadı. Saat 15.20’de Daday’a vardı ve halka o ünlü konuşmasını yaptı.

Böylece Cumhurbaşkanı, Zafer Bayramı’nı Ankara’da değil Daday’da geçirdi. Bu yüzden Daday her yıl 30 Ağustos’u at yarışlarıyla festival havasında kutluyor. Akşam ise Kastamonu’da Türk Ocağı’na uğradı, ardından Kastamonu Nutku’nu yaptı.

31 Ağustos, Pazartesi: Veda

Atatürk sabah konaktan çıktığında halk yolun iki yanına dizilmişti. Lise öğretmeni Cemal Koral duygusal bir veda konuşması yaptı. Kastamonu heyeti onu Ilgaz Dağı’ndaki karakola kadar uğurladı. Orada Çankırı heyeti karşıladı ve Atatürk Ankara’ya döndü.

Sık sorulan sorular

Atatürk Kastamonu’da kaç gün kaldı?

Dokuz gün kaldı. 23 Ağustos 1925’te geldi, 31 Ağustos 1925’te ayrıldı.

Atatürk Şapka Nutku’nu nerede söyledi?

İnebolu Türk Ocağı’nda, 27 Ağustos 1925’te söyledi.

Atatürk Kastamonu Nutku’nu ne zaman söyledi?

30 Ağustos 1925 akşamı, Cumhuriyet Halk Fırkası binasında söyledi. Bu bina bugün Arkeoloji Müzesi olarak hizmet veriyor.

Atatürk Kastamonu’da nerede kaldı?

Olukbaşı’ndaki Terzi Mehmet Ağa Konağı’nda kaldı. İnebolu’da ise Belediye Başkanı Hüseyin Kâşif Bey’in evinde konakladı.

Atatürk Kastamonu’da hangi ilçelere gitti?

Seydiler, Küre, İnebolu, Devrekani, Taşköprü ve Daday’a uğradı.

Bu gezinin arka planını merak ediyorsanız İstiklal Yolu nedir yazımızı okuyabilirsiniz. Ayrıca Atatürk’ün Kastamonu’ya gelişinin yıldönümü mesajlarına da göz atabilirsiniz. Akademik bir anlatım için DergiPark’taki makaleye bakabilirsiniz.

Kaynaklar: Şahabettin Mert, Daday Gazetesi, Ağustos 2011, Sayı 3; Mehmet Baytimur, Aziz Demircioğlu, Hasan Çelikoğlu, Atatürk’ün Kastamonu Gezisi ve Şapka Devrimi; Halil Serdar Bıyıklı, Daday Kültür Sanat Turizm; Kastamonu Valiliği Yayınları, Atatürk’ün Kastamonu Ziyareti, Şapka ve Kıyafet İnkılâbı; Daday İlçe Yıllığı.

Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.