Abana’nın Nesi Meşhur? Kestane Balı, Sahil ve Ahşap Evler

Abana’nın nesi meşhur diye soranlara kısa cevap: kestane balı, uzun sahili ve ahşap evleri. Ayrıca ilçenin Anayasa Mahkemesi’ne uzanan ilginç bir ilçelik hikâyesi var. Bunun yanı sıra hamsi kayganası gibi sade köy lezzetleri de öne çıkıyor. Bu yüzden bu rehberde yalnızca doğrulayabildiğimiz bilgileri bir araya getirdik.

Kastamonu’nun bu küçük sahil ilçesi, yazın kalabalık bir tatil kasabasına dönüşüyor. Buna karşılık kışın sakin bir Karadeniz kasabası kimliğine geri dönüyor. Şimdi Abana’yı öne çıkaran başlıklara tek tek bakalım.

Abana’nın Nesi Meşhur? Kısa Liste

• Kestane balı: Kastamonu Kestane Balı, 2022’den beri menşe adı tescili taşıyor. Üstelik Abana, yoğun bal üretimi yapan sahil ilçeleri arasında yer alıyor.
• Çakıllı sahil: Kasaba, Karadeniz kıyısında uzun ve çakıllı bir kumsala bakıyor.
• Dolma evler: Eski ustalar bu ahşap evlerde çok az çivi kullandı.
• Köy mutfağı: Özellikle hamsi kayganası, mısır ekmeği ve top helvası mutfağın klasikleri arasında.
• Deniz şenlikleri: Temmuz sonundaki şenlikler uzun yıllar kasabanın yaz programının merkezindeydi.
• İlçelik mücadelesi: Anayasa Mahkemesi, 1967’de Abana’nın lehine önemli bir karar verdi.
• Ahşap oymacılık: Oyma kapılar, tavanlar ve merdiven korkulukları eski ustalığı yansıtıyor.

Abana’nın Kestane Balı Neden Öne Çıkıyor?

Öncelikle bal konusunu netleştirelim. Türk Patent ve Marka Kurumu, Kastamonu Kestane Balı için menşe adı tescili verdi. Tescil 1190 numarayı taşıyor ve tarihi 12 Ağustos 2022.

Üstelik tescilin coğrafi sınırı bütün Kastamonu ilini kapsıyor. Bu nedenle Abana da bu sınırın içinde kalıyor.

Başvuruyu ise Kastamonu Arı Yetiştiricileri Birliği yaptı. Ardından Birlik Başkanı Cem Başar, 2022’de sahil ilçelerindeki yoğun üretimi anlattı. Nitekim bu ilçeler arasında Cide, Doğanyurt, İnebolu, Abana, Bozkurt ve Çatalzeytin var.

Tescil belgesi aynı zamanda balın özelliklerini de tarif ediyor. Örneğin bal, en az yüzde 70 oranında kestane poleni içermeli. Rengi koyu kahverengi, tadı ise hafif acı. Ayrıca kendine özgü bir kestane aroması taşıyor.

Kestane ağaçları bölgede Mayıs sonundan Haziran’a kadar çiçek açıyor. Ancak yüksek kesimlerde bu dönem Temmuz’a kadar uzayabiliyor. Arıcılar da hasada ancak nektar akışı bittikten sonra başlıyor.

Öte yandan Kastamonu Pastırması da il genelini kapsayan bir tescile sahip. Nitekim TÜRKPATENT bu ürünü 29 Mart 2021’de 711 numarayla kayda aldı. Yine de Abana adını taşıyan ayrı bir coğrafi işaret kaydına ulaşamadık. Kastamonu kıyısında kestane balıyla öne çıkan bir başka ilçe için ayrıca Doğanyurt gezi rehberimize bakabilirsiniz.

Abana Sahili Nasıl Bir Yer?

Abana, Karadeniz kıyısında uzun ve çakıllı bir kumsal boyunca uzanıyor. Ancak kasabanın hemen arkasında dik tepeler yükseliyor. Bu yüzden yerleşim iç kesimlere doğru pek genişleyemiyor.

Özellikle kışın deniz zaman zaman sertleşiyor. Nitekim fırtına dalgaları kıyıdaki evlere ve sokaklara kadar ulaşabiliyor. Buna karşılık yaz aylarında kasaba tatilcilerle doluyor.

Üstelik kasaba, Türkiye’de turizmi erken gelişen yerlerden biri. Örneğin eski bir halk kültürü araştırması, Abana’nın ününü Limasollu Naci kamplarına bağlıyor. Aynı çalışmaya göre kasabanın nüfusu ayrıca yazın on binlere çıkıyordu.

Konaklama tarafında da yerel bir gelenek var. Özellikle birçok aile, yaz aylarında evinin bir bölümünü misafirlere kiralıyor. Böylece ev pansiyonculuğu kasabada yaygın bir hâl aldı. Deniz sezonu ise genellikle Temmuz ile Eylül arasına denk geliyor.

Ancak Mavi Bayrak konusunda güvenilir ve güncel bir bilgiye ulaşamadık. Bu yüzden yola çıkmadan önce güncel listeyi kontrol etmenizi öneririz.

Geleneksel Abana Evlerinin Özelliği Ne?

Abana’nın eski evleri, yörede dolma ev adını taşıyor. Ustalar bu evleri geçme yöntemiyle, neredeyse hiç çivi kullanmadan kurdu. Ayrıca evlerin çoğu en az iki katlı.

Zemin katta genellikle ahır ve kümes yer alıyor. Üstelik bu katın duvarları yaklaşık 50 santim kalınlığında moloz taştan oluşuyor. Buna karşılık üst kat tamamen ahşap.

Üst kattaki odaların da kendine özgü adları var. Örneğin üst yanki ev, alt yanki ev, aş evi ve un evi bunlardan bazıları. Ortadaki arayer ise oturma odası işlevi görüyor. Ayrıca yöre halkı ahşap sandığa herkil diyor.

İlginç bir gelenek de evlerin adında saklı. Örneğin yöre halkı her aile evine köy diyor, Zeybeğin köyü gibi. Öte yandan Çayırcık’taki İsmail Ata’nın evi nadir üç katlı örneklerden biri.

Benzer ahşap dokuyu komşu kıyı köylerinde de görmek mümkün. Nitekim Bozkurt’a bağlı İlişi, Alp tarzını andıran ahşap evleriyle dikkat çekiyor.

Abana Mutfağında Hangi Lezzetler Var?

Abana mutfağı, köy hayatının sade ve doyurucu tatlarına dayanıyor. Özellikle ekmek çeşitleri bu mutfağın temelini oluşturuyor. Örneğin gözleme, bazlamaç, mısır ekmeği, tepsi ekmeği ve etli ekmek sofralarda sık yer alıyor.

Deniz ürünleri tarafında ise hamsi kayganası öne çıkıyor. Bunun yanı sıra kaşık makarnası, fırın mantısı ve karalahana yemeği de sofrada yer buluyor. Ayrıca mısır bulguru çorbası ve mısır bulguru dolması da bu listeye giriyor.

Tatlı tarafında ise top helvası, kaşık helvası ve asude var. Ayrıca aileler kış için ekşi, dut pekmezi ve üzüm pekmezi hazırlıyor. Bunun yanı sıra incir pestili ve kuru meyveler de kış hazırlığının parçası.

Kıyıdaki aileler aynı zamanda geçimlerini balıkçılıkla da sağlıyor. Yine de yerel araştırmalar, denizin her zaman rahat bir geçim sağlamadığını aktarıyor. Karadeniz balığının son durumunu merak ediyorsanız palamut ve hamsi haberimize göz atabilirsiniz.

Öte yandan Kastamonu Üniversitesi de bu kıyının deniz mutfağıyla ilgileniyor. Örneğin üniversiteden Aykut Şimşek, 2022’de Abana, İnebolu ve Cide için bir deniz ürünleri rotası önerdi. Böylece çalışma, Cide’den başlayan üç günlük bir tur planı ortaya koydu.

Abana’nın Tarihi Ne Kadar Eski?

Abana’nın geçmişi antik çağa kadar uzanıyor. Nitekim antik kaynaklar bu kıyıdaki bir yerleşimi Aiginetes adıyla anıyor. Ayrıca Kastamonu Müzesi’ndeki geç Roma dönemi mermerler, Ezine çayı ağzında bir yerleşime işaret ediyor. Ancak bazı araştırmacılar Aiginetes için hemen doğudaki Hacıveli’yi de gösteriyor.

Arkeologlar bölgeyi bugün de inceliyor. Örneğin Kastamonu Üniversitesi’nden Hatice Asena Kızılarslanoğlu, 2022’de bölgede yüzey araştırması yürüttü. Bu araştırma İnebolu, Bozkurt ve Abana ilçelerini kapsıyor.

Ayrıca çalışma, MÖ birinci binyıl ile MS onuncu yüzyıl arasına odaklanıyor. Araştırmacı sonuçları 2023’te Ankara’daki uluslararası bir sempozyumda sundu.

Osmanlı döneminde de Abana idari bir merkezdi. Nitekim Anayasa Mahkemesi arşivindeki bir belgeye göre kasaba, 1870’te bucak merkezi oldu. Ardından 1945’te ilçe merkezi statüsü kazandı.

Abana İlçeliğini Neden Kaybetti?

Abana ile Bozkurt’un hikâyesi birbirine sıkı sıkıya bağlı. Öncelikle 25 Haziran 1945 tarihli 4769 sayılı kanun, Abana’yı ilçe merkezi yaptı. Ancak 1953 tarihli 6203 sayılı kanun, ilçe merkezini Pazaryeri’ne taşıdı. Mahkeme kararı ise bu yeri Pazaryeri-Bozkurt olarak anıyor.

Bu kanunla Abana köy statüsüne düştü. Bunun üzerine kanun Anayasa Mahkemesi’nin önüne geldi. Sonunda Mahkeme, 27 Haziran 1967’de 6203 sayılı kanunu tamamen iptal etti. Ardından Resmî Gazete kararı 15 Kasım 1967’de yayımladı.

Mahkemeye göre ilçe merkezini taşımak için yeni yerin açıkça üstün olması gerekiyordu. Ancak Mahkeme, Bozkurt lehine böyle açık bir üstünlük görmedi. Ayrıca kanunun seçim özgürlüğünü etkileyebileceğini de kaydetti.

Buna karşılık üç üye karara karşı oy kullandı. Bugün ise Abana ve Bozkurt, iki ayrı ilçe olarak yan yana duruyor.

İki ilçe doğal olaylarda da aynı kaderi paylaşıyor. Nitekim Ağustos 2021’deki selde Bozkurt’tan gelen sular Abana sahilini kahverengiye boyadı.

Abana’da Hangi Gelenekler Yaşıyor?

Deniz şenlikleri, Abana’nın köklü geleneklerinden biri. Eski kayıtlara göre şenlik genellikle Temmuz’un son haftasında başlıyordu. Ardından program Cuma akşamından Pazar akşamına kadar sürüyordu.

Örneğin denizde yağlı direk, yüzme, kayık ve ördek yakalama yarışları vardı. Karada ise bisiklet ve koşu yarışları heyecan katıyordu.

Bunun yanı sıra her gece konserler ve bir Abana güzeli yarışması da programdaydı. Öte yandan Eylül’ün ilk haftasındaki eski panayır zamanla tamamen kayboldu.

Bayram gelenekleri de dikkat çekiyor. Örneğin Çayırcık’ta muhtar, İstanbul ve Ankara’daki hemşehrilerden bağış toplardı. Ardından köy halkı öğle namazından sonra bayram yerinde birlikte pilav yerdi. Düğünlerde ise kız isteme, söz kesme, nişan ve kına gecesi öne çıkıyordu.

El sanatları tarafında ise ahşap öne çıkıyor. Çünkü çevredeki ormanlar küçük ahşap işlerini ve hediyelik eşya yapımını yaygınlaştırdı. Ayrıca ustalar merdiven korkuluklarına, kapılara ve tavanlara oyma işledi.

Buna karşılık makaracılık zanaatı bugün neredeyse tamamen kayboldu. Öte yandan İstanbul’a göç eden ikinci kuşağın çoğu mobilyacılıkla geçimini sağladı.

Abana Bugün Neleriyle Öne Çıkıyor?

Abana bugün eğitimle de adından söz ettiriyor. Örneğin Kastamonu Üniversitesi’ne bağlı Abana Sabahat-Mesut Yılmaz Meslek Yüksekokulu ilçede eğitim veriyor. Ayrıca 20-21 Mayıs 2016’da Kastamonu’da Birinci Uluslararası Abana Sempozyumu gerçekleşti. Üstelik sempozyumda ilçede turizmin geleceği üzerine bir bildiri de yer aldı.

Kastamonu kıyısını gezerken Abana’yı diğer duraklarla da birleştirebilirsiniz. Örneğin İnebolu, Kurtuluş Savaşı izleriyle kıyı rotasının önemli bir parçası. Bu konuda İnebolu’nun İstiklal izlerini anlatan haberimizi okuyabilirsiniz. Diğer ilçelerin lezzetleri içinse ayrıca Kastamonu’nun 20 ilçesi rehberimiz iyi bir başlangıç olur.

Merak Ettikleriniz

Abana’nın coğrafi işaretli ürünü var mı?

Abana adını taşıyan ayrı bir tescil kaydına ulaşamadık. Ancak Kastamonu Kestane Balı, bütün Kastamonu ilini kapsayan bir menşe adı tescili taşıyor. Üstelik Abana, yoğun bal üretimi yapan sahil ilçelerinden biri.

Abana’da deniz sezonu ne zaman?

Deniz sezonu genellikle Temmuz ile Eylül arasına denk geliyor. Yine de Karadeniz’de hava ve dalga durumu sık değişiyor. Bu nedenle denize girmeden önce günlük hava durumunu kontrol edin.

Abana ile Bozkurt arasındaki bağ ne?

İki yerleşim birbirine çok yakın. Üstelik 1953’te bir kanun ilçe merkezini Abana’dan Bozkurt’a taşıdı. Ancak Anayasa Mahkemesi 1967’de bu kanunu iptal etti. Bugün ise ikisi de ayrı birer ilçe.

Abana evleri neden ahşap?

Çünkü çevredeki ormanlar yörede ahşap işçiliğini yaygınlaştırdı. Bu yüzden ustalar evleri geçme yöntemiyle, az çivi kullanarak kurdu. Alt katta ise kalın taş duvarlar yer alıyor.

Abana’da hangi yemeği denemeli?

Öncelikle hamsi kayganasını denemenizi öneririz. Ayrıca kaşık makarnası, fırın mantısı ve top helvası da yöresel sofranın parçası. Kahvaltıda ise kestane balını unutmayın.

Kısacası

Kısacası, Abana’nın nesi meşhur sorusunun cevabı bal, sahil ve ahşap ustalığında saklı. Üstelik kasabanın ilçelik hikâyesi de oldukça ilginç. Siz de Abana’da çektiğiniz fotoğrafları bizimle paylaşın. Böylece bu rehberi birlikte zenginleştirelim.