Taşköprü İçin 20 Yıllık Yol Haritası: Artık Günü Değil, Geleceği Planlama Zamanı (5)
Dört yazıdır Taşköprü’nün nüfusunu, sanayisini, köylerini ve gençlerini konuşuyoruz. Şimdi soru sormaktan bir adım ileri gitme zamanı: Taşköprü 2030’da, 2035’te ve 2045’te nerede olmak istiyor? İlçenin önüne siyasi dönemlerden bağımsız, ölçülebilir ve takip edilebilir 20 yıllık bir kalkınma planı koymak zorundayız.

Taşköprü yazı dizisinin beşinci bölümünde nüfus, sanayi, tarım, gençlik ve turizmi bir araya getirerek ilçenin önümüzdeki 20 yılı için somut kalkınma hedeflerini ve proje önerilerini ele alıyoruz.
Dört yazıdır aynı meseleyi farklı tarafından konuşuyoruz.
İlk yazıda nüfusu masaya yatırdık. Taşköprü Bu Gidişle Köyleşiyor: Çiftlikpazar Yerini Kurtarmaya Çalışırken Taşköprü’yü Kaybetmeyelim (1)
İkinci yazıda üretimi ve fabrikaları… Fabrikalar Gitti, Yerine Ne Koyduk? Taşköprü’nün Yeniden üretme Zamanı (2)
Üçüncü yazıda köyleri, tarımı ve hayvancılığı… Köyler Boşalırsa Taşköprü Nasıl Büyüyecek? Sarımsağı Var, Toprağı Var; Üreticiyi Köyde Tutma Zamanı (3)
Dördüncü yazıda gençleri, üniversiteyi, eğitimi ve sağlığı… Gençler Giderse Taşköprü Kime Kalacak? Okulu Var, Üniversitelisi Var; Şimdi Gelecek Kurma Zamanı (4)
Şimdi artık bütün parçaları birleştirme zamanı.
Çünkü Taşköprü’nün sorunu tek başına nüfus değildir.
Tek başına fabrika değildir.
Tek başına köylerin boşalması değildir.
Tek başına gençlerin gitmesi de değildir.
Bunların hepsi birbirine bağlıdır.
İş yoksa genç gider.
Genç giderse aile kurulmaz.
Aile azalırsa okul küçülür.
Köyde üretici kalmazsa tarım geriler.
Tarım gerilerse esnaf kaybeder.
Sanayi gelişmezse gelir artmaz.
Gelir artmazsa yeni yatırım gelmez.
Sonunda dönüp yine aynı rakama bakarız:
Nüfusumuz neden azalıyor?
2025 itibarıyla Taşköprü’nün nüfusu 36 bin 544 kişiye, 2026 yılında ise 33.740 kişiye geriledi. 2007’de 41 bin 424 olan nüfus bugün yaklaşık 7-8 bin kişi daha düşük. Anlayacağınız durum çok vahim. Bu gidişle 2045 yılında 24-25 binli rakamlara düşeriz.
Ama bence artık her yıl nüfus açıklandığında üzülüp bir sonraki yılı beklemek yeterli değil.
Taşköprü’nün önüne bir hedef koymak zorundayız.

Aslında teşhis yıllar önce konuldu
Bu yazı dizisinde söylediğimiz birçok konu yalnız bizim gözlemimiz değil.
Kuzey Anadolu Kalkınma Ajansı’nın 2023 Taşköprü İlçe Analizi de ilçenin en büyük sosyoekonomik sorunlarından birinin, özellikle eğitim ve istihdam nedeniyle yaşanan genç nüfus göçü olduğunu açıkça belirtiyor.
Aynı rapor ekonomik faaliyetlerin çeşitlendirilmesinin göçü azaltabileceğini, turizmin yeni ekonomik alanlardan biri olabileceğini ve Taşköprü Meslek Yüksekokulunun büyümesinin genç nüfus çekme açısından fırsat oluşturabileceğini ifade ediyor.
Yani teşhisi biliyoruz.
Mesele artık teşhis değil.
Tedavi programını oluşturmak.
Burada en büyük yanlışımız, bana göre projeleri birbirinden bağımsız düşünmek.
OSB ayrı…
Sarımsak ayrı…
Üniversite ayrı…
Pompeipolis ayrı…
Köyler ayrı…
Hayvancılık ayrı…
Oysa bunların hepsinin üzerinde tek bir başlık olması gerekiyor:
Taşköprü 2045
İlçenin 20 yıllık kalkınma planı.
Belediye başkanları değişebilir.
Kaymakamlar değişebilir.
Milletvekilleri değişebilir.
Hükümetler değişebilir.
Ama Taşköprü’nün hedefi değişmemeli.

Taşköprü’nün önünde kullanılmayı bekleyen büyük fırsatlar var
Karamsarlığa kapılmak için nedenlerimiz olduğu kadar umutlu olmak için de güçlü sebeplerimiz var.
Birincisi, sanayi.
Taşköprü Organize Sanayi Bölgesinin güncel sayfasında bugün 7 firma faaliyette görünüyor. İnşaat ve proje aşamasındaki yatırımlar da düşünüldüğünde, yıllardır beklenen hareketlilik başlamış durumda.
Şimdi yapılması gereken bu hareketliliği tesadüfe bırakmamak. Ayrıca Balıkesir modeli Seka’yı tekrar gündemimize almamız gerekiyor.
İkincisi, tarım.
Taşköprü yalnız sarımsak üretmiyor; Türkiye çapında marka değeri olan bir ürüne sahip.
KUZKA’nın verilerinde 2022 yılında Taşköprü’de yaklaşık 29 bin 900 ton sarımsak üretildiği ve bunun Kastamonu üretiminin yüzde 90’ından fazlasını oluşturduğu görülüyor.
Üçüncüsü, üniversite.
Bugün Taşköprü Meslek Yüksekokulunda 832 öğrenci bulunuyor. Bunlar yalnız öğrenci değil; doğru bağ kurulursa geleceğin çalışanı, girişimcisi ve yatırımcısı olabilir.
Dördüncüsü, hayvancılık.
Yakınımızdaki Devrekani’de 1.290 dekar alanda yem fabrikasından hayvan hastanesine, biyogaz tesisinden Et ve Süt Kurumu entegre tesisine kadar birçok birimin birlikte planlandığı Organize Tarım Bölgesi modeli ilerliyor. Bu örnek bize tarımın artık yalnız ahır ve tarla ölçeğinde değil, entegre ekonomik sistem olarak düşünülmesi gerektiğini gösteriyor.
Beşincisi ise belki de yeterince konuşmadığımız bir alan:
Turizm.

Pompeipolis yalnız tarih değil, ekonomik fırsattır
Taşköprü’nün hemen yanı başında sıradan bir antik kent yok.
Pompeipolis var.
2026 yılı kazılarında yaklaşık 105 metrekarelik çok iyi korunmuş Roma dönemi zemin mozaiği ortaya çıkarıldı. Aynı yıl M.S. 2. yüzyılın ikinci yarısına tarihlenen bir Eros başı da gün yüzüne çıkarıldı. Kültür ve Turizm Bakanlığı, kazı ve konservasyon çalışmalarının devam ettiğini açıkladı.
Buna karşılık KUZKA’nın 2022 verilerinde Taşköprü’de yalnızca 4 konaklama tesisi ve 72 yatak kapasitesi bulunuyordu. İlçede o yıl yaklaşık 11 bin 900 ziyaretçi konaklamıştı ve Taşköprü, Kastamonu’nun toplam turizm hareketinden oldukça sınırlı pay alıyordu.
Burada açık bir fırsat var.
Bir turist Pompeipolis’e gelsin.
Bir saat gezip Kastamonu’ya dönmesin.
Taşköprü’de yemek yesin.
Sarımsak alsın.
Konaklasın.
Esnafı gezsin.
Köy turizmine katılsın.
Festival döneminde yeniden gelsin.
Turizm dediğimiz şey yalnız ziyaretçi sayısı değil, ilçede bırakılan ekonomik değerdir.

Peki Taşköprü 2045 planında hangi hedefler olmalı?
Bunları kesin rakamlar olarak değil, kamuoyunun tartışmasına açılması gereken ölçülebilir hedef önerileri olarak ortaya koyuyorum:
- Önce nüfus kaybı durdurulmalı: İlk hedef nüfusu artırmaktan önce sürekli düşüşü durdurmak olmalı. 2030’a kadar istikrarlı nüfus, ardından yeniden büyüme hedeflenmeli.
- Sanayide istihdam hedefi konulmalı: 2030 için en az 1.000, 2035 için 2.500 ve üzeri yeni sanayi istihdamı tartışılmalı. OSB’nin genişleme alanı bugünden planlanmalı.
- Sarımsağın katma değeri Taşköprü’de kalmalı: Depolama, paketleme, kurutma, siyah sarımsak, sarımsak tozu, ekstrakt ve ihracat tesisleriyle ürünün mümkün olan en büyük bölümü ilçede işlenmeli.
- Tarıma dayalı ihtisas modeli hazırlanmalı: Hayvancılık, yem, süt-et işleme, biyogaz ve veterinerlik hizmetlerini birleştiren Taşköprü’ye özgü bir model için fizibilite yapılmalı.
- Pompeipolis için büyük turizm hedefi konulmalı: Ziyaretçi merkezi, müze, konaklama ve şehir merkezi bağlantısı tek proje olarak ele alınmalı; turistin ilçede geceleme süresi artırılmalı.
- Üniversite–OSB–tarım üçgeni kurulmalı: MYO öğrencilerinin staj yaptığı, mezun olduğu anda iş bulabildiği ve proje ürettiği bir sistem kurulmalı.
- Köylere özel kalkınma programı hazırlanmalı: Çiftlikpazarı gibi merkezler pilot bölge seçilmeli; üretim, pazarlama, ulaşım ve sosyal yaşam birlikte ele alınmalı.
- Taşköprülü iş insanları yatırım ağı kurulmalı: İstanbul, Ankara, Bursa, Kocaeli ve diğer şehirlerdeki Taşköprülü iş insanları yılda en az bir kez yatırım gündemiyle bir araya getirilmeli.
- Her proje için sorumlu kurum ve tarih belirlenmeli: “Yapılacak” yerine “kim yapacak, ne zaman başlayacak, ne zaman bitecek?” sorularının cevabı yazılı olmalı.
- Her yıl Taşköprü Kalkınma Karnesi açıklanmalı: Nüfus, istihdam, yeni yatırım, turist, tarımsal üretim, öğrenci ve köye dönüş rakamları kamuoyuna sunulmalı.
Çünkü hedef koymazsak başarıyı da başarısızlığı da ölçemeyiz.

Artık proje değil, sistem kurmak gerekiyor
Türkiye’de pek çok yerde güzel projeler başlıyor.
Bir bina yapılıyor.
Bir tesis açılıyor.
Bir tabela asılıyor.
Sonra birkaç yıl sonra ne olduğunu kimse takip etmiyor.
Taşköprü’nün artık bundan farklı bir sisteme ihtiyacı var.
Bir proje yapılacaksa önce fizibilitesi hazırlanmalı.
Finansmanı belli olmalı.
Sorumlusu belli olmalı.
Başlangıç ve bitiş tarihi belli olmalı.
Kaç kişiye iş sağlayacağı belli olmalı.
Beş yıl sonra ilçeye ne kazandıracağı belli olmalı.
Örneğin “sarımsak tesisi açalım” demek yetmez.
Kaç ton ürün işleyecek?
Kaç çiftçiden alacak?
Kaç kişiye iş sağlayacak?
Hangi ülkelere satacak?
Bunların cevabı olmalı.
OSB’de fabrika kurulacaksa aynı şekilde…
Turizm yatırımı yapılacaksa aynı şekilde…
Biz artık temenni değil, ölçülebilir proje konuşmalıyız.

Taşköprü bunu yapabilir
Bazen konuşurken kendimizi fazla küçümsüyoruz.
Taşköprü’nün 36 bin nüfusu var diye küçük düşünmek zorunda değiliz.
Toprağımız var.
Sarımsağımız var.
Ormanımız var.
Sanayi geçmişimiz var.
Pompeipolis var.
Üniversitemiz var.
OSB’miz var.
Türkiye’nin dört bir yanında Taşköprülü iş insanlarımız, bürokratlarımız, akademisyenlerimiz ve yetişmiş insanlarımız var.
Mesele bunları tek bir hedef altında toplayabilmek.
KUZKA’nın Taşköprü için yaptığı analiz bile ilçenin potansiyelinin yüksek ve gelişmeye açık olduğunu, ancak genç nüfus kaybının temel sorunlardan biri olduğunu söylüyor.
O halde önümüzde iki tercih var.
Her yıl nüfus açıklandığında,
“Yine azalmış”
deyip konuşacağız.
Ya da bugün oturup,
“2045 yılında nasıl bir Taşköprü istiyoruz?”
diyeceğiz.
Ben ikinci yolu seçmemiz gerektiğine inanıyorum.
Bu yazı dizisinin başından beri söylediğimiz gibi mesele birilerini suçlamak değil.
Geçmişte yapılan yanlışlardan ders çıkarmak ama yapılan doğruları da görerek üzerine yenisini koymak.
Çünkü Taşköprü’nün kaybedecek zamanı yok.
Ve artık yalnız bugünü değil;
çocuklarımızın yaşayacağı Taşköprü’yü planlama zamanı.
Altıncı ve son yazımızda ise işin belki de en önemli noktasına geleceğiz:
Bu planı kim yapacak?
Belediye mi?
Kaymakamlık mı?
Milletvekilleri mi?
İş insanları mı?
Üniversite mi?
Muhtarlar mı?
Sivil toplum mu?
Bence cevabı şimdiden belli:
Hepsi aynı masada olacak.
Son yazımızda Taşköprü için nasıl bir “Ortak Akıl Masası ve Kalkınma Çalıştayı” kurulabileceğini, kimlerin bu masada yer alması gerektiğini ve hazırlanan planın nasıl takip edileceğini konuşacağız.
Çünkü bu memleketi tek başına hiç kimse kurtaramaz.
Ama hepimiz elimizi taşın altına koyarsak,
Taşköprü’nün yönünü yeniden yukarı çevirebiliriz.
Selam ve dua ile…
Ertuğrul Köse