Taşköprü Bu Gidişle Köyleşiyor: Çiftlikpazar Yerini Kurtarmaya Çalışırken Taşköprü’yü Kaybetmeyelim (1)

Taşköprü’nün nüfusu neden azalıyor? 5–6 bölümlük yazı dizimizde Taşköprü’nün nüfus, sanayi, tarım, köyler ve istihdam sorunlarını eleştiriden çok ortak çözüm ve gelecek planlaması anlayışıyla ele alıyoruz.

Bu bir eleştiri yazısı değil, Taşköprü için ortak gelecek çağrısı

Öncelikle şunun altını özellikle çizmek istiyoruz:

Elinizde tuttuğunuz bu yazı, tek bir köşe yazısından ibaret olmayacak.

Taşköprü’nün geçmişini, bugününü ve özellikle geleceğini konuşacağımız 5–6 bölümlük bir yazı dizisinin ilk bölümünü yayımlıyoruz.

Bu çalışmanın amacı birilerini suçlamak, geçmişte kimin neyi yanlış yaptığının hesabını çıkarmak ya da siyasi bir tartışma başlatmak değil.

Tam tersine…

Amacımız önce elimizdeki tabloyu doğru okumak, sorunlarımızı açık yüreklilikle tespit etmek ve ardından şu soruya hep birlikte cevap aramak: “Taşköprü’nün önümüzdeki 5, 10 ve 20 yılını nasıl planlayabiliriz?”

Bu nedenle bu yazı dizisini yalnız bizim yazdığımız bir çalışma olarak da görmüyoruz.

Taşköprü’de yaşayan, Taşköprü dışında hayatını sürdüren, geçmişte ilçede görev yapmış, siyaset, bürokrasi, ticaret, sanayi, tarım, eğitim veya sivil toplum alanında tecrübesi bulunan Sayın Mehmet Serdaroğlu, Sayın Hasan Altan, Sayın Atilla Ateş, Sayın Mustafa Gökhan Gülşen, Sayın Metin Çelik, Sayın Murat Başesgioğlu. Sayın Mehmet Reis ve mevcut milletvekilimiz Halil Uluay vb. herkesi bu çalışmaya katkı sunmaya davet ediyoruz.

Elimizdeki bilgiler içerisinde eksik olduğunu düşündüğünüz noktalar varsa söyleyin.

Yanlış veya güncellenmesi gereken bir veri varsa düzeltelim.

Bizim göremediğimiz bir sorun varsa gündeme taşıyalım.

Bir yatırım, proje veya çözüm öneriniz varsa birlikte tartışalım.

Çünkü bu yazı dizisinin sonunda ulaşmak istediğimiz şey “Kim haklıydı?” sorusunun cevabı değil; “Taşköprü bundan sonra ne yapmalı?” sorusuna mümkün olduğunca güçlü bir cevap bulabilmek.

Bu yüzden her görüş, her bilgi ve yapıcı her eleştiri bizim için değerli.

Bu yazı dizisine başlarken üzerinde durmamız gereken cümle belki de tam olarak bu.

Yıllardır Hocaköy’ü, Çiftlikpazarı’nı, köylerimizi ve oralarda kaybolan hayatı konuşuyoruz. Görüştüğümüz isimler 1990’lı yılları anlatırken, Çiftlikpazarı’ndan pazar günleri dört, çarşamba günleri üç-dört otobüsün İstanbul’a hareket ettiği günleri hatırlatıyor.

Köylerde insan vardı.

Pazar vardı.

Alışveriş vardı.

Üretim vardı.

Bugün ise yalnız köyleri değil, Taşköprü’nün kendisini konuşmamız gerekiyor.

Buradaki “köyleşiyor” ifadesi elbette köylerimizi küçümseyen bir ifade değil.

Tam tersine; köylerimizi de kaybediyoruz.

Söylemek istediğimiz, Taşköprü’nün şehir olarak ekonomik çekim merkezi olma gücünü kaybetme tehlikesiyle karşı karşıya olduğudur.

Rakamlar bize ne söylüyor?

1960 yılında Taşköprü ilçe merkezinin nüfusu 5.715, kırsal nüfusu ise 51.530’du. Toplam nüfus 57.245 kişiydi.

2025’e geldiğimizde Taşköprü’nün toplam nüfusu 36.544 kişi.Bunun yalnızca 16.707’si ilçe merkezinde, 19.837’si hâlâ köylerde yaşıyormuş. Ancak TÜİK’in 1 Temmuz 2026 dönemsel nüfus verilerine göre Taşköprü’nün nüfusu 33 bin 741 kişiye düşmüş. Bu nüfusun 10 bini bizim deyimizle Germeç’e yani Alatarla’ya ait olması. Alatarla nüfusu alışveriş için Taşköprü’yü değil Kastamonu’yu tercih ediyor. Bu nüfusu da düşersek taşköprü nüfusu 23 binlere düşmüş oluyor. Tehlikenin farkında mısınız?

Başka bir ifadeyle bugün Taşköprü nüfusunun yaklaşık yüzde 54’ü kırsalda, yüzde 46’sı merkezde.

Komşumuz Tosya’da ise tablo tersine dönmüş durumda. 2025’te Tosya’nın toplam nüfusu 39.091; merkez nüfusu 28.754, köy nüfusu 10.337. Yani Tosya nüfusunun yaklaşık yüzde 74’ü ilçe merkezinde yaşıyor.

Daha çarpıcı olan uzun vadeli karşılaştırma.

1960’ta Taşköprü merkezi 5.715 kişiydi. Erbaa merkezi 10.738, Boyabat 8 binin biraz üzerinde, Tosya 13.699 kişiydi.

Bugün Taşköprü merkezi 16.707 kişiyken Tosya 28.754, Boyabat 29.692, Erbaa ise 75.633 kişilik bir şehir merkezine ulaşmış durumda.

Elbette her ilçenin coğrafyası, idari sınır değişiklikleri, ulaşım bağlantıları ve ekonomik şartları farklı.

Örneğin Hanönü 1990 yılında Taşköprü’den ayrılarak ilçe oldu. Bu nedenle eski toplam nüfusları bugünün sınırlarıyla bire bir karşılaştırırken dikkatli olmak gerekiyor.

Ancak ilçe merkezlerinin gelişimi bize başka bir gerçeği açık biçimde gösteriyor:

Taşköprü benzer merkezlerle aynı kentleşme ve ekonomik büyüme hızını yakalayamamış.

Nüfus neden gidiyor? Cevabın önemli kısmı istihdamda

Bir insan doğduğu yeri kolay kolay terk etmek istemez.

Taşköprü’de yaptığımız görüşmeler sırasında İstanbul’da asgari ücretle çalışan insanların,

“Taşköprü’de iş bulsak geri geleceğiz; evimiz, ailemiz burada” diyenler hiçte az değil.

İşte üzerinde durmamız gereken nokta bu.

Taşköprü’nün geçmişine baktığımızda sanayinin ilçenin hayatını nasıl değiştirdiğini görüyoruz.

Sümerbank Taşköprü Kendir Sanayi Müessesesi’nde 1964 yılında 436 kişi çalışıyordu.

O tarihte ilçe merkezinin nüfusu yaklaşık 6 bin kişiydi.

Yani yalnızca bir fabrika bile Taşköprü ekonomisinde olağanüstü bir ağırlığa sahipti.

Ardından SEKA Sigara Kâğıdı Fabrikası geldi.

Fabrika yalnız içerisinde çalışan insanlardan ibaret değildi.

Nakliyeci, esnaf, çiftçi, servisçi, bakkal, lokanta ve üretici aynı ekonomik zincirin parçasıydı.

Bugün mesele sürekli olarak,

“Bu fabrikalar neden gitti?”

sorusunda takılıp kalmak olmamalı.

Bu sorunun tarihsel cevabı elbette araştırılmalı.

Ama bugün bizim için çok daha önemli olan soru şu:

Giden üretimin yerine ne koyduk?

Ve bundan sonra ne koyacağız?

Tosya ile Taşköprü arasındaki asıl fark nüfustan önce üretimde

Burada çok çarpıcı bir başka tablo karşımıza çıkıyor.

Taşköprü ve Tosya aynı ilin iki önemli ilçesi.

Fakat son yıllarda ekonomik yapıları giderek farklılaşıyor.

2025 yılı OSB verilerine göre Tosya Organize Sanayi Bölgesi’nde 39 sanayi parseli bulunuyor. Bunların 33’ü üretime geçmiş durumda ve kayıtlı istihdam 1.760 kişi.

Taşköprü OSB’nin üretim ve istihdam kapasitesi ise bunun oldukça gerisinde.

Burada üzerinde durmamız gereken mesele OSB’nin yalnızca var olup olmaması değil.

Mesele bacanın tütmesi.

Makinenin çalışması.

Ürünün Taşköprü’den kamyonlara yüklenmesi.

Ve en önemlisi, genç bir insanın maaşını Taşköprü’de kazanabilmesi.

Bir genç Taşköprü’de çalışabiliyorsa burada evlenir.

Burada ev tutar.

Buradan alışveriş yapar.

Çocuğu burada okula gider.

Esnaf kazanır.

Ev sahibi kazanır.

Nakliyeci kazanır.

Köydeki ailesi burada kalmaya devam eder.

İşte nüfus meselesi yalnızca bir rakam değil; ekonomik bir zincirdir.

Sorunumuz ne? Önce doğru teşhis edelim

Bir hastalığı tedavi edebilmek için önce doğru teşhis gerekir.

Taşköprü’nün sorunlarını da halının altına süpürmeden konuşmalıyız.

Bugün önümüzde duran başlıca meseleler şunlardır:

• Nüfus kaybı: Taşköprü uzun yıllardır düzenli olarak nüfus kaybediyor.
• Merkezin yeterince büyüyememesi: Benzer ilçelerin şehir merkezleri büyürken Taşköprü aynı ivmeyi yakalayamadı.
• Sanayi istihdamının yetersizliği: Yeni ve yüksek istihdam sağlayacak yatırımlara ihtiyaç bulunuyor.
• Köylerin boşalması: Tarım ve hayvancılıktan geçim zorlaştıkça genç nüfus ilçeden uzaklaşıyor.
• Katma değerli tarım eksikliği: Sarımsak, kendir, pancar ve hayvancılık yalnız hammadde üretimi olarak kalmamalı.
• Genç nüfusun ilçede tutulamaması: Eğitimden sonra iş imkânı bulamayan gençler Kastamonu, Ankara, İstanbul ve diğer şehirlere yöneliyor.
• Üniversitenin şehir ekonomisine katkısının azalması: Öğrenci sayısı ve üniversite-şehir ilişkisinin yeniden değerlendirilmesi gerekiyor.
• Uzun vadeli ortak plan eksikliği: Günlük hizmetler önemli ancak nüfus ve ekonomik kalkınma için uzun vadeli program gerekiyor.
• Yatırımcı çekme kapasitesinin geliştirilmesi: Taşköprü dışındaki hemşehri sermayesinin ilçeye yönlendirilmesi gerekiyor.
• Köy ekonomisinin yeniden canlandırılması: Hayvancılık, tarım, kooperatifçilik ve ürün işleme tesisleri birlikte düşünülmeli.

Festival elbette olsun.

Taşköprü Sarımsak Festivali daha da büyüsün.

İnsanlar gelsin.

Esnaf kazansın.

Taşköprü’nün adı Türkiye’nin her yerinde duyulsun.

Ancak bir festivali beş günden altı güne çıkarmak, Taşköprü’nün 365 günlük ekonomik meselesinin tek başına çözümü değildir.

Festival kalkınmanın bir parçasıdır.

Ama kalkınmanın kendisi değildir.

Peki ne yapacağız? Eleştirmek yerine aynı masaya oturalım

Bu yazı dizisinin temel amacı tam da burada başlıyor.

Bir belediye başkanını hedef göstermek değil.

Bir siyasi partiyi hedef göstermek değil.

İktidarı veya muhalefeti karşı karşıya getirmek hiç değil.

Çünkü Taşköprü’nün nüfusu azalırken siyasi tartışmanın sonunda kimin haklı çıktığı, ilçeye tek bir yeni iş sağlamıyor.

Bu nedenle artık başka bir yöntemi denemeliyiz.

Ortak akıl.

Taşköprü için yapılabilecekleri de birlikte tartışmaya açalım:

• 5, 10 ve 20 yıllık “Taşköprü Kalkınma ve Nüfus Planı” hazırlanmalı.
• Belediye, Kaymakamlık, üniversite, siyasi partiler, muhtarlar, meslek odaları, STK’lar ve sanayiciler aynı masaya oturmalı.
• Geçmişte Taşköprü’ye hizmet etmiş belediye başkanları, milletvekilleri, bürokratlar ve deneyimli isimlerden yararlanılmalı.
• Taşköprü Ekonomik Kalkınma Çalıştayı düzenlenmeli.
• Çalıştayın sonuçları rapora dönüştürülerek ilgili bakanlıklara ve yatırım kuruluşlarına sunulmalı.
• OSB için yalnız parsel tahsis etmek değil, yatırımcı bulmak ve yatırımcıyı Taşköprü’ye getirmek hedeflenmeli.
• İstanbul, Ankara, Bursa ve diğer şehirlerde yaşayan Taşköprülü iş insanlarının envanteri çıkarılmalı.
• Büyük firmalarla bire bir görüşülerek Taşköprü’ye yatırım imkânları anlatılmalı.
• Sarımsak, kendir, hayvancılık ve diğer tarım ürünleri için işleme, paketleme ve ihracata yönelik tesisler kurulması teşvik edilmeli.
• Tarıma Dayalı İhtisas OSB gibi modeller ciddi biçimde incelenmeli.
• Üniversite, ilçenin ekonomik yapısıyla doğrudan ilişkilendirilmeli.
• Gençlerin köye dönüşünü teşvik edecek tarım, hayvancılık, konut ve girişimcilik projeleri hazırlanmalı.
• Her yıl nüfus, yatırım, istihdam ve göç rakamlarının kamuoyuyla paylaşıldığı bir “Taşköprü Kalkınma Karnesi” hazırlanmalı.

Çünkü ölçmediğimiz bir sorunu yönetemeyiz.

Gelin bu yazı dizisini birlikte yazalım

Bu ilk yazı bir sonuç değil.

Bir başlangıç.

Önümüzdeki bölümlerde SEKA’yı konuşacağız.

Kendir Fabrikası’nı konuşacağız.

Organize sanayiyi konuşacağız.

Tosya ve Boyabat’ın sanayileşmesini inceleyeceğiz.

Erbaa ve Vezirköprü’nün nüfus gelişimini karşılaştıracağız.

Köyleri, tarımı ve hayvancılığı konuşacağız.

Üniversiteyi, gençleri ve eğitimi ele alacağız.

Taşköprü dışında yaşayan hemşehrilerimizin ilçeye nasıl yeniden ekonomik güç sağlayabileceğini tartışacağız.

Ve son bölümde mümkünse bütün bu verileri bir araya getirip Taşköprü’nün önümüzdeki 20 yılı için somut bir yol haritası ortaya koymaya çalışacağız.

Bu nedenle sizlerden de katkı bekliyoruz.

Eksik gördüğünüz rakamları bize bildirin.

Yanlış olduğunu düşündüğünüz bilgileri düzeltin.

Unuttuğumuz yatırımları hatırlatın.

Başarılı projeleri anlatın.

Sorunları söyleyin ama mümkünse çözüm önerinizi de ekleyin.

Çünkü bu mesele bir kişinin, bir belediye başkanının, bir milletvekilinin, bir siyasi partinin veya bir kurumun tek başına çözebileceği bir mesele değil.

Taşköprü’nün gerçekten büyük bir avantajı var:

Hâlâ geç değil.

Toprağımız var.

Tarımımız var.

Sarımsağımız var.

Kendir geçmişimiz var.

İnsanımız var.

Türkiye’nin dört bir yanında bilgi, sermaye ve tecrübe sahibi binlerce Taşköprülü var.

Eksik olan bunların ortak bir hedef etrafında birleşmesi.

Biz Çiftlikpazarı’nı, Hocaköy’ü ve köylerimizi kurtarmaya çalışırken Taşköprü’nün kendisini kaybetmeyelim.

Bu nedenle hiç kimse,

“Taşköprü’yü ben kurtarırım”

demesin.

Onun yerine hep birlikte şunu söyleyelim:

“Taşköprü’nün geleceğini beraber planlayalım.”

Çünkü mesele eleştirmek değil.

Mesele, hep birlikte elimizi taşın altına koyabilmek.

Selam ve dua ile…

Ertuğrul Köse