Kastamonu Simidi Nedir? Susamsız, Pekmezli ve Tescilli Kazan Simidi

Kastamonu simidi nedir sorusunun cevabı kısa: pekmezli kazanda kaynayan susamsız bir simit. Ustalar onu önce pekmezli suda kaynatıyor, ardından odun fırınında pişiriyor. Böylece kabuğu parlak, kalın ve gevrek oluyor. Üstelik Türk Patent ve Marka Kurumu bu simide 2019’da coğrafi işaret tescili verdi.

Bu yazıda simidin hamurunu, kazanını ve fırınını adım adım anlatıyoruz. Ayrıca İstanbul ve Ankara simidinden farkını resmi belgelerle karşılaştırıyoruz. Son olarak gerçeğini nasıl tanıyacağınızı ve bayatını nasıl değerlendireceğinizi paylaşıyoruz.

Kastamonu Simidi Nedir, Neden Susamsız?

Tescil belgesine göre bu simidin hamurunda dört malzeme var. Yani buğday unu, su, tuz ve yaş maya. Ancak onu asıl farklı kılan şey, üzerinde hiç susam olmaması. Çünkü ustalar halkayı susama bulamıyor, pekmezli kaynar suya atıyor.

Belge, simidin ayırt edici özelliklerini de tek tek sayıyor. Özellikle hamurun sertliği, özel bağlama şekli ve susamsız oluşu öne çıkıyor. Bunun yanı sıra parlak, kalın ve gevrek kabuk da bu listede yer alıyor. Yani bu simidin kimliği, sade görünüşünün altında saklı.

Halk Bu Simide Hangi Adları Veriyor?

TÜRKPATENT belgesi simidin dört farklı adını sayıyor. Örneğin yöre halkı ona “kazan simidi”, “sade simit”, “susamsız simit” ya da “kel simit” diyor. Çünkü üzerinde susam yok ve pekmezli bir kazanda kaynıyor.

Öte yandan “kazan simidi” adı, üretimin kalbine işaret ediyor. Nitekim ad, pekmez şurubunun kaynadığı kazandan geliyor. Ustalar da halkaları fırına sürmeden önce bu kazanda kaynatıyor.

TÜRKPATENT Tescili Ne Zaman ve Kimden Geldi?

Öncelikle başvuruyu Kastamonu Belediyesi yaptı. Belgeye göre başvuru tarihi 22 Aralık 2017, numarası ise C2017/247. Ardından Türk Patent ve Marka Kurumu tescili 21 Haziran 2019’da verdi. Böylece simit, 435 numarayla coğrafi işaret siciline girdi.

Tescilin türü mahreç işareti. Ayrıca belge coğrafi sınır olarak yalnızca Kastamonu’yu yazıyor. Üstelik üretimin bütün aşamalarının Kastamonu’da gerçekleşmesini şart koşuyor. Öte yandan süreci Valilik koordine etti, Belediye yürüttü.

Belge, denetimi kimin yapacağını da yazıyor. Buna göre denetimi Kastamonu Belediyesi koordine ediyor. Aynı zamanda kurulda İl Tarım ve Orman Müdürlüğü’nden bir uzman yer alıyor. Ayrıca Kastamonu Sanayi ve Ticaret Odası ile Kastamonu Üniversitesi de birer uzman veriyor.

Peki denetçiler neye bakıyor? Belgeye göre bağlama noktalarını, sertliği, gevrekliği ve pekmez oranlarını kontrol ediyorlar. Üstelik bu kontrolü yılda en az bir kez yapıyorlar. Ancak şikâyet gelirse ya da gerek görürlerse daha sık geliyorlar.

Ustalar Kazan Simidini Nasıl Yapıyor?

Tescil belgesi üretimi adım adım anlatıyor. Biz de aynı sırayı izliyoruz.

Hamur ve Malzemeler

Tescil belgesi reçeteyi fırın ölçeğinde veriyor. Örneğin 100 kilo Tip 2 buğday ununa 55–60 kilo su giriyor. Ayrıca ustalar bin gram yaş maya ve yüzde 1–1,5 tuz katıyor.

Bu malzemelerle ekmek hamurundan daha sert bir hamur yoğuruyorlar. Çünkü Küre Ansiklopedisi’ne göre bu sertlik, halkayı kaynar suda bir arada tutuyor. Ardından hamuru 20–25 dakika bekletiyorlar.

Şekil ve Düğüm

Sonra hamuru yaklaşık 110 gramlık parçalara bölüyorlar. Böylece her parçadan parmak kalınlığında bir fitil çıkıyor. Bu fitiller de 15–20 dakika bekliyor. Ardından usta fitilin uçlarını üst üste getirip bastırıyor.

Sonra bir ucu ötekinin üzerine kapatıyor, birleşim yerini avuç içinde yuvarlıyor. Böylece düğüm yeri gözden kayboluyor. Üstelik Küre Ansiklopedisi’ne göre halka bu bağlama sayesinde fırında şeklini koruyor.

Pekmezli Kazan

Kazanda yaklaşık 100 litre su ve 6 kilo kadar elma ya da üzüm pekmezi var. Öncelikle ustalar bu karışımı 10–15 dakika karıştırıyor. Ardından 5–6 halkayı bir araya alıp bilezik gibi 3–4 kez çeviriyorlar. Sonra halkaları hızla ve yatay biçimde kazana bırakıyorlar.

Halkalar yüzeye çıkana kadar kaynıyor. Ardından usta onları birkaç kez daha suya daldırıyor. Son olarak fındık ya da kiren ağacından delikli bir kepçeyle süzgece alıyor.

Odun Fırını

Fırın aşamasında ise belge, temiz bir odun fırını istiyor. Böylece simitler her yanı eşit biçimde altın sarısı olana kadar pişiyor. Sonuçta o kalın ve gevrek kabuk ortaya çıkıyor.

İstanbul ve Ankara Simidinden Farkı Ne?

Bugün üç simidin de resmi tescili var. Bu yüzden farkları tahminle değil, belgelerle karşılaştırabiliyoruz.

Öncelikle Ankara Simidi’nin tescilini Ankara Ticaret Odası aldı, tarih 5 Aralık 2017. Belgeye göre Ankara simidi daha ince, daha küçük ve koyu renkli. Üstelik ustalar onu yoğun üzüm pekmezine batırıp yaklaşık 10 gram susama buluyor. Ayrıca hamurunda yağ yok ve pişmiş simit 60 gram geliyor.

Buna karşılık İstanbul Simidi tescilini 8 Ekim 2025’te aldı. Başvuruyu ise İstanbul Ticaret Borsası yaptı. Özellikle çift fitil örgü ve soğuk pekmeze daldırma, belgede ayırt edici özellik. Ayrıca ustalar keçiboynuzu, incir, üzüm ya da dut pekmezini seçebiliyor. Simit başına da 10–20 gram susam koyuyorlar.

Kastamonu’da ise tablo bambaşka. Öncelikle üzerinde hiç susam yok. Ayrıca usta halkayı soğuk pekmeze batırmıyor, pekmezli suda kaynatıyor. Bunun yanı sıra tek fitili düğümle bağlıyor, örgü yapmıyor.

Yine de susamsız simit yalnızca Kastamonu’ya özgü değil. Örneğin Giresun ve Rize simidi de susamsız. Buna karşılık pekmezli kazan, gizli düğüm ve tescil Kastamonu’nun imzası.

Bu Simidin Tarihi Ne Kadar Eski?

Tescil belgesinde ayrı bir tarih bölümü yok. Ancak belge, simidin yöre folklorundan geldiğini ve nesilden nesile geçtiğini yazıyor. Aynı zamanda Küre Ansiklopedisi de ustaların bu bilgiyi kuşaktan kuşağa taşıdığını belirtiyor.

Öte yandan bazı anlatılar simide yaklaşık 400 yıllık bir geçmiş biçiyor. Ancak bu iddiayı destekleyen bir belge yok.

Bunun yanı sıra birkaç rivayet daha dolaşıyor. Buna göre simit Orta Asya’dan Kastamonu’ya geldi. Ardından Kastamonulu fırıncılar onu İstanbul’a götürdü. Ayrıca rivayete göre simit, Osmanlı padişahlarının sofrasına da çıktı.

Yine de bunlar belgeli tarihler değil. Bu yüzden onları rivayet olarak okumak daha doğru.

Kastamonu’da Simit Kültürü: Fırından Sofraya

Simit, Kastamonu’da gündelik hayatın bir parçası. Üstelik bu simit kentin sınırlarını da aşıyor. Nitekim her hafta sonu İstanbul semt pazarlarına simit gidiyor.

Bayat simit ise Kastamonu’da çöpe gitmiyor. Çünkü Kastamonulular onu tiride dönüştürüyor. Nitekim TÜRKPATENT, Kastamonu Tiridi’ne de 16 Aralık 2019’da tescil verdi. Bu belgede kemik suyu, sarımsaklı yoğurt, kıyma ve isteğe bağlı tereyağı yer alıyor.

Kentin öteki lezzetlerini merak ediyorsanız Kastamonu’nun nesi meşhur rehberimize göz atın.

Gerçek Kazan Simidini Nasıl Tanırsınız?

Tescil belgesi, simidin görünüşü için net ipuçları veriyor. Bu yüzden fırın önünde şu beş noktaya bakabilirsiniz:

• Susam yok: Yüzey çıplak ve parlak duruyor.
• Kabuk kalın: Belge kalın ve gevrek kabuğu ayırt edici özellik sayıyor.
• Renk altın sarısı: Ustalar simidi her yanı eşit kızarana kadar pişiriyor.
• Düğüm yeri belirsiz: Doğru bağlamada birleşim yeri avuç içinde kayboluyor.
• Fitil parmak kalınlığında: Belge, halkanın fitilini böyle tarif ediyor.

Öte yandan Kastamonu fırınları susamlı simit de satıyor. Bu yüzden tescilli lezzeti arıyorsanız sade olanı isteyin.

Ayrıca etikete de göz atın. Çünkü belge, coğrafi işaretin markadan küçük olmamasını şart koşuyor.

Nereden Alabilirsiniz?

Belgeye göre tescilli simidin bütün üretimi Kastamonu’da gerçekleşmeli. Bu yüzden en güvenli adres Kastamonu’daki fırınlar.

Öte yandan İstanbul’da yaşayanlar için de bir seçenek var. Çünkü hafta sonları İstanbul semt pazarlarına da Kastamonu simidi gidiyor. Ayrıca Kastamonu ürünlerini İstanbul’da topluca görmek için Kastamonu Tanıtım Günleri rehberimize bakabilirsiniz.

Nasıl Saklamalı, Bayatlarsa Ne Yapmalı?

Bu simit yaklaşık üç gün tazeliğini koruyor. Ancak kaynaklar ayrıntılı bir saklama yöntemi vermiyor. Bu yüzden simidi birkaç gün içinde bitirmek en iyisi.

Kahvaltı için de basit bir öneri var. Örneğin simidi peynir, domates ve zeytinle sunabilirsiniz.

Simit bayatladıysa tirit tam zamanı. Örneğin tirit için 6–7 Kastamonu simidini iri parçalara bölün. Ardından üzerine sıcak et suyu, kavrulmuş et ve sarımsaklı yoğurt geliyor. Ayrıca kış sofrasına bir klasik daha eklemek için Tosya yaş tarhanası tarifimize bakın.

Merak Ettikleriniz

Kastamonu simidinde susam var mı?

Tescilli kazan simidinde susam yok. Ancak kentteki fırınlar susamlı simit de satıyor.

Kazan simidi ile kel simit aynı şey mi?

Evet, aynı simit. Nitekim TÜRKPATENT belgesi iki adı da aynı ürün için yazıyor.

Coğrafi işaret tescilini kim aldı?

Başvuruyu Kastamonu Belediyesi yaptı. Ardından TÜRKPATENT tescili 21 Haziran 2019’da 435 numarayla verdi.

Kazanda hangi pekmez var?

Belge elma ya da üzüm pekmezine izin veriyor. Ayrıca ustalar yaklaşık 100 litre suya 6 kilo pekmez katıyor.

Bu simit kaç gün dayanıyor?

Yaklaşık üç gün tazeliğini koruyor. Bu yüzden birkaç gün içinde tüketmek en iyisi.

Bayat simitle ne yapabilirim?

Kastamonulular bayat simidi tiride dönüştürüyor. Üstelik Kastamonu Tiridi de 2019’dan beri tescilli.

Kısacası

Kastamonu simidi nedir sorusunun cevabı, sade görünüşünde saklı. Yani pekmezli kazanda kaynayan, 2019’dan beri tescilli susamsız bir simit. Bu yüzden Kastamonu yolculuğunuzda fırından sıcak bir tane alın. Siz de kazan simidinizi fotoğrafıyla bize gönderin.