Taşköprü Sarımsak Festivali Nedir? Tarihi ve Gelenekleri

Taşköprü Sarımsak Festivali Nedir?

Taşköprü Sarımsak Festivali (resmi adıyla Uluslararası Taşköprü Kültür ve Sarımsak Festivali), Kastamonu’nun Taşköprü ilçesinde her yıl düzenlenen bir kültür ve tarım festivalidir. Festival genellikle Ağustos ayının ortasında, 15-19 Ağustos civarında gerçekleşir ve sarımsak hasadını kutlamak, ilçe ekonomisini canlandırmak amacıyla düzenlenir. Son yıllarda gerçekleşen düzenlemelerde tarih aralığı 18-21 Ağustos olarak da uygulanmıştır.<

Taşköprü sarımsağı, Türkiye’nin en tanınmış coğrafi işaretli tarım ürünlerinden biridir; belediye başkanının açıklamalarına göre Taşköprü sarımsağı, Türkiye’yi Avrupa Birliği nezdinde temsil eden yedi üründen biridir.

Festivalin Tarihi Kökeni

Festivalin kökeni sanılandan çok daha eskiye dayanıyor. Taşköprü’de bilinen en eski eğlence geleneği panayır, yani bugünkü adıyla Sarımsak Festividir; 1980’lerde uluslararası ölçekte festival olarak kutlanmaya başlayan bu şenliğin temeli panayıra dayanır. “Panayır” kelimesi de Grekçe kökenli “panegyris” sözcüğünden gelir.

Bu geleneğin gerçekten binlerce yıllık olduğu, arkeolojik bulgularla da desteklenmektedir:

• Taşköprü ilçesi sınırlarındaki Paflagonya bölgesinin başkenti Pompeiopolis Antik Kenti’nde 2006 yılında başlayan kazı çalışmalarında bulunan bir kitabede, bölgede 2 bin yıl önce de sanatçı, dansçı ve sporcuların katılımıyla festivaller düzenlendiği tespit edilmiştir.
• Roma döneminde Anadolu’nun en büyük kentleri arasında sayılan Pompeiopolis’in bulunduğu topraklar, günümüzde de festivallere ev sahipliği yapmaya devam etmektedir.
• Taşköprü Belediye Başkanı Abdullah Çatal’ın ifadesiyle, bu kitabenin yan ve arka yüzlerinde şehir meclisince festival sırasındaki yeme-içme ve hediye harcamalarının bir listesi yer almaktadır, ancak kitabe parçalar halinde günümüze ulaştığı için metin tam olarak çözülememiştir.

Bu bulgular sayesinde belediye, resmi festivalin sayısını antik dönemdeki geleneksel sayıyla birleştirerek sembolik bir hesaplama yapmaktadır: 2023’te 34. kez düzenlenen festival için başkan, “diyebiliriz ki bu yıl 2 bin 34’üncüsünü kutluyoruz” demiştir.

Festival Nasıl Kutlanıyor?

Açılış ve tören: Festival, ilçeye adını veren tarihi köprüde kurdele kesiminin ardından bir kortej yürüyüşüyle başlar; protokol üyeleri stantları ve tarım fuarını dolaştıktan sonra Cumhuriyet Meydanı’na geçer. Eski dönemlerdeki açılışlarda ise tarihi Taş Camii’nde yapılan mevlüt programı geleneği bulunuyordu; kapanış ise “Kabayazı” denilen alanda düzenlenen at yarışı ve ağalık seçimiyle yapılırdı.

Kültürel gösteriler: Festival, uluslararası bir boyut taşır. Örneğin bir düzenlemede Gürcistan, Kırgızistan, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti, Romanya, Meksika gibi ülkelerden ve Taşköprü’den halk oyunları ekipleri gösteri sunmuştur.

Yarışmalar ve etkinlikler: Festival kapsamında tarımsal üretime yönelik çeşitli yarışmalar da düzenlenir:

• “En İyi Sarımsak Üreticisi”, “En İyi Buzağı Yetiştiricisi” ve “En İyi Kuzu Yetiştiricisi” seçme yarışmaları yapılır; bir yılki sarımsak üreticisi yarışmasına 66 üretici, buzağı yarışmasına 18, kuzu yarışmasına ise 33 yetiştirici katılmıştır.
• Ayrıca çocuklara yönelik bisiklet turu gibi etkinlikler de düzenlenir; bir seferinde bu tura 60 çocuk katılmıştır.

Tarım fuarı boyutu: Festival kapsamında Pompeiopolis Tarım Orman Hayvancılık ve Tarımsal Gıda Fuarı’nın açılışı da gerçekleştirilir.

Pandemi Dönemindeki Kesinti

Kovid-19 salgını nedeniyle festival iki yıl boyunca düzenlenememiş, 2022’de yeniden hayata geçirilmiştir. Belediye başkanı, “en son yaptığımız festival 2019’daydı” diyerek bu aradan söz etmiştir.

Neden Önemli?

Festival, hem yerel ekonomiye katkı sağlaması hem de bölgenin kimliğini yansıtması açısından önem taşır:

1. Ekonomik boyut – Taşköprü sarımsağının tanıtımı ve satışını destekler.
2. Kültürel süreklilik – Binlerce yıllık bir panayır geleneğinin modern devamı niteliğindedir.
3. Toplumsal birliktelik – Kardeş belediyeler ve farklı ülkelerden katılımcılarla uluslararası bir dayanışma alanı sunar; örneğin Bağcılar Belediyesi, kardeş belediye olarak Taşköprü ile bağını sürdürdüğünü vurgulamıştır.