enflasyonemeklilikötvdövizakpchpmhp

Kastamonu’nun Kazanlarda Saklı Şifası! Elma Ekşisi ve Pekmezi Nasıl Yapılır, Faydaları Neler?

Kastamonu’da sonbaharın gelmesiyle birlikte köylerde elma ekşisi ve pekmezi telaşı başladı. Nesilden nesile aktarılan geleneksel yöntemlerle hazırlanan bu iki lezzet nasıl yapılıyor, neye iyi geliyor? İşte elma ekşisi ve pekmezinin yapılışından kullanımına kadar merak edilenler…

Kastamonu’nun Kazanlarda Saklı Şifası! Elma Ekşisi ve Pekmezi Nasıl Yapılır, Faydaları Neler?
27 Ekim 2026 08:00 | Son Güncellenme: 27 Ekim 2026 11:32
A+
A-

Kastamonu elma ekşisi ve pekmezi nasıl yapılır? Faydaları, evde yapımı, saklama yöntemleri ve kullanım alanlarıyla merak ettiğiniz her şey bu yazıda.

Kastamonu’da Elma Ekşisi ve Pekmezi Mevsimi

Kastamonu’da sonbahar gelince köylüler elma ekşisi ve pekmezi için kazanlarını kuruyor. Bereketli topraklarda yetişen elmalar, bu mevsimde yalnızca sofraları değil, köylerin üretim kültürünü de renklendiriyor. Eylül ve ekim aylarında hasat bitince köy evlerinde odun ateşleri yanıyor. Böylece geçmişten bugüne uzanan lezzetlerin hazırlığı başlıyor.

Karadeniz’in birçok bölgesinde, özellikle de Kastamonu’da, aileler elma ekşisi ve pekmezini yıllardır evde hazırlıyor. Bu dönemde köylüler elmanın yanı sıra ahlat, erik, acuk ve kuşburnu gibi yabani meyveleri de işliyor. Ayrıca bu yoğun mevsim, köylerde dayanışmanın ve paylaşmanın en güzel örneklerinden birini oluşturuyor.

Kastamonu Haber ekibimizden Ertuğrul Köse’nin derlediği bilgilere göre, köylülerin geleneksel yöntemle yaptığı elma ekşisi ve pekmezi, kendine özgü aromasıyla öne çıkıyor. Üstelik iki ürünün de mutfakta farklı kullanım alanları var.

Peki, elma ekşisi nasıl yapılır? Pekmezden farkı ne? Evde hazırlamak mümkün mü ve sağlık açısından nelere dikkat etmek gerekiyor? Bu yazıda hepsini adım adım anlatıyoruz.

Kastamonu'da geleneksel yöntemle elma ekşisi yapımı

Kastamonu’da Elma Ekşisi Nasıl Yapılır? Köylerdeki Geleneksel Yöntem

Kastamonu’da elma ekşisi yapımı, meyve toplamayla başlıyor. Köylüler genellikle tatlı elmaların yanına bir miktar ekşi elma katıyor. Bazı yörelerde ise karışıma ahlat da ekliyorlar.

İlk olarak meyveleri temizleyip yıkıyorlar. Ardından elmaları tokmakla eziyorlar. Daha sonra ezdikleri elmaları büyük kazanlara doldurup odun ateşinde pişiriyorlar.

Kaynama sırasında meyveleri ara ara karıştırmak gerekiyor. Elmalar iyice yumuşayınca onları temiz bez torbalara ya da çuvallara alıp sıkıyorlar. Böylece meyve suyunu posadan ayırıyorlar.

Sonra bu suyu yeniden kazana aktarıyorlar. Uzun süre kaynayan suyun önemli bir kısmı buharlaşıyor.

Kaynama sürdükçe elma suyu koyulaşıyor ve kendine özgü ekşimsi, yoğun aromasını kazanıyor. Kıvam yerine gelince elma ekşisi hazır oluyor.

Kastamonu’nun bazı köylerinde aileler bu ürünü özellikle kışın suyla açıp içecek olarak tüketiyor. Büyüklerin anlattığına göre, eskiden Ramazan’da sahur sofralarında yöresel hamur işlerinin yanında elma ekşisi içeceği de yer alıyordu.

Bu yönüyle elma ekşisi yalnızca bir gıda değil; Kastamonu’nun mutfak hafızasında önemli yeri olan geleneksel bir lezzet.

Kazanda kaynatılan elma suyu

Evde Elma Ekşisi Nasıl Yapılır? 10 Kilogram Elmayla Pratik Tarif

Köylülerin büyük kazanlarda kaynattığı elma ekşisini evde yapmak da mümkün. Bunun için yaklaşık 10 kilogram olgun elma yeterli. Ayrıca tatlı ve ekşi elmaları karışık seçmek, ürünün lezzet dengesini belirliyor.

Öncelikle elmaları iyice yıkayın, çürük ve bozuk kısımlarını ayıklayın. Ardından meyve sıkacağıyla sularını çıkarın.

10 kilogram elmadan çıkan su miktarı, meyvenin çeşidine ve sululuğuna göre değişiyor. Uygun koşullarda yaklaşık 6-7 litre elma suyu elde ediyorsunuz.

Elma suyunu temiz bir tülbentten süzün ve geniş bir tencereye alın. Sonra orta ateşte kaynatın, yüzeyde oluşan köpükleri de alın.

Kaynatma yaklaşık 3 saat ya da daha uzun sürüyor ve bu sırada sıvı azalıyor. Ancak süre; tencerenin genişliğine, ateşin derecesine ve meyvenin suyuna göre değişiyor.

Başlangıçta yaklaşık 7 litre olan elma suyu, kıvama göre 1-2 litreye kadar iniyor.

Burada önemli bir ayrıntı var: Elma ekşisi soğudukça koyulaşıyor. Bu yüzden ocağı, ekşi istediğiniz kıvamdan biraz daha akışkanken kapatın.

Son olarak ürünü temiz ve gıdaya uygun kaplarda soğutun. Doğru bir konserve işlemi uygulamadıysanız evde yaptığınız elma ekşisini oda sıcaklığında uzun süre bekletmeyin. Bunun yerine buzdolabında saklayın ya da porsiyonlara bölüp dondurun.

Evde elma ekşisi için hazırlanan elmalar

Elma Pekmezi Yapımı: Elma Ekşisinden Farkı Ne?

Elma pekmezi de Kastamonu mutfağında en çok sevdiğimiz geleneksel ürünlerden biri. Yapım aşamaları elma ekşisine benziyor. Ancak elmanın çeşidi ve hedef lezzet farklı.

Pekmez için genellikle olgun ve tatlı elmaları tercih ediyorlar. Önce yıkadığınız elmaları büyük bir tencereye yerleştirin. Üzerine meyveleri pişirecek kadar su ekleyin. Ardından elmaları yumuşayana kadar, yaklaşık 30 dakika ya da gerektiği kadar pişirin.

Yumuşayan meyveleri temiz bir bezle süzün. Elde ettiğiniz elma suyunu yeniden tencereye alıp kaynatmaya başlayın.

Geleneksel üretimde bu işlem büyük kazanlarda saatlerce sürüyor. Bu sırada yüzeydeki köpükleri almak ve dibinin tutmaması için ara ara karıştırmak önemli.

Su buharlaştıkça pekmez giderek koyulaşıyor. Kimi aileler yoğun kıvamlı pekmezi seviyor, kimileri ise daha akışkan olanı tercih ediyor.

Peki, elma pekmezine pekmez toprağı katmak gerekir mi?

Bazı geleneksel pekmez üreticileri asitliği azaltmak için pekmez toprağı kullanıyor. Ancak elma pekmezinde pekmez toprağına gerek yok. Üstelik kaynağı ve gıda güvenliği belirsiz toprakları ya da odun külünü ürüne eklemek risk taşıyor. Bu yüzden bundan kaçının.

Kısacası elma ekşisinde ekşimsi tat öne çıkarken elma pekmezinde daha tatlı bir aroma hâkim. Bununla birlikte iki ürünün yöresel adları ve tarifleri köyden köye değişiyor.

Kastamonu usulü ev yapımı elma pekmezi

Elma Ekşisi ve Pekmezinin Faydaları Nelerdir? Hangi Hastalıklara İyi Gelir?

Elma ekşisi ve pekmezi, içindeki doğal meyve şekerleri sayesinde vücuda enerji verir. Elmanın yapısında potasyum ve çeşitli bitkisel bileşikler var. Ancak elma pekmeze dönüşünce besin değeri, elmanın çeşidine ve üretim yöntemine göre değişiyor.

Okurlarımızın en çok sorduğu konu ise bu ürünlerin kansızlık, yüksek tansiyon ve kolesterol üzerindeki etkileri.

Elma pekmezi demir ve bazı mineraller içerse de miktarları üründen ürüne farklı. Dolayısıyla elma pekmezi kansızlığı tedavi etmez ve demir eksikliğini tek başına gidermez.

Benzer şekilde, pekmezin yüksek tansiyonu düşürdüğü ya da kolesterolü tedavi ettiği iddiaları da kanıtsız. Aynı durum bağırsak parazitlerini temizlediği, Alzheimer ve Parkinson’u önlediği yönündeki söylentiler için de geçerli. Bu iddiaları destekleyen yeterli klinik kanıt yok.

Elmadaki bazı antioksidan bileşikler beslenme açısından ilgi çekiyor. Fakat uzun süre kaynatmak bu bileşiklerin miktarını etkiliyor.

Üstelik elma pekmezi yoğun şeker içeriyor. Dünya Sağlık Örgütü, meyve suyu konsantreleri ve şuruplardaki serbest şekerleri sınırlamayı öneriyor. Özellikle diyabet hastalarının tüketim miktarına dikkat etmesi gerekiyor.

Sonuç olarak elma ekşisi ve pekmezini ilaç gibi görmemek gerekiyor. Bunları dengeli beslenmenin içinde ölçülü tüketilecek geleneksel gıdalar olarak düşünmek daha doğru.

Kavanozlarda saklanan elma ekşisi ve pekmezi

Elma Ekşisi Kullanımı ve Saklama Önerileri

Kastamonu’da elma ekşisini geleneksel olarak suyla karıştırıp içiyorlar. Bunun için yoğun kıvamlı ekşiden bardağa biraz alıp içme suyuyla açıyorlar.

Elma pekmezini ise kahvaltıda, hamur işlerinin yanında ya da tatlandırıcı olarak birçok tarifte kullanmak mümkün.

Her iki ürünün miktarı, kıvama ve damak zevkine göre değişiyor. Yine de ekşiyi suyla açmadan fazla tüketmek, özellikle hassas midesi olanlarda rahatsızlık riski taşıyor.

Evde yaptığınız ürünleri temiz kaplarda saklamak ve güvenli yöntemler uygulamak da büyük önem taşıyor. Örneğin uzun süre oda sıcaklığında saklamak için ürünü yalnızca sıcak kavanoza doldurmak yeterli olmaz. Kışlık hazırlıklarınızı planlamak için Kışlık Hazırlık Takvimi yazımıza da göz atın.

Kahvaltıda tüketilen elma pekmezi

Elma Pekmezinin Kilosu Kaç TL?

Elma pekmezinin kilo fiyatı; üretim yöntemine, ambalaja, satış noktasına ve mevsime göre değişiyor. Bu nedenle güncel fiyatları karşılaştırmadan tek bir kilo fiyatı vermek doğru olmaz.

Yöremizin tescilli lezzetlerini merak ediyorsanız Kastamonu’nun 26 coğrafi işaretli ürünü listemize de göz atın.

Kazan Dumanında Yaşayan Bir Gelenek

Kastamonu’da yıllardır süren elma ekşisi ve pekmezi geleneği, yöresel mutfağı yaşatmak açısından da değerli. Çünkü sonbaharda köylerde yükselen kazan dumanları, yalnızca meyvelerin kaynadığını göstermiyor. Aynı zamanda geçmişten bugüne uzanan bir üretim kültürünün sürdüğünü de anlatıyor.

Kısacası Kastamonu’nun elma ekşisi ve pekmezi, bir kavanoza sığan lezzetten çok daha fazlası. Bu iki ürün emeği, paylaşmayı ve Anadolu’nun köklü mutfak mirasını temsil ediyor.

Kastamonu köylerinde elma ekşisi ve pekmezi kazanı

Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.