Soba Duman Yapıyor ve Tütüyorsa Ne Yapmalı? 9 Neden ve Çözüm
Soba duman yapıyor ve odaya tütüyorsa sebep çoğu zaman baca, boru ya da yakıttır. 9 nedeni, çözümünü ve güvenlik uyarılarını okuyun.

Soba duman yapıyor ve odaya tütüyorsa bunu küçük bir sorun saymayın. Çünkü içeri dolan duman, gözle görmediğiniz karbonmonoksit gazını da taşır. Kastamonu’da kışın evlerin çoğu hâlâ soba yakıyor. Bu yüzden aşağıda en sık 9 nedeni ve her birinin çözümünü sırayla anlattık.
Önce Güvenlik: Duman Kokusu Varsa Hemen Yapın
Odada duman ya da is kokusu varsa önce camları ve kapıyı açın. Ardından sobaya yeni yakıt atmayın ve odadakileri dışarı çıkarın. Baş ağrısı, baş dönmesi, bulantı ya da uyku hâli varsa vakit kaybetmeden 112’yi arayın. Ayrıca rüzgârlı gecelerde sobayı söndürmeden yatmayın. Çünkü lodos gibi havalarda baca ters çeker ve gece boyunca duman odaya dolar.
Belirtiler ve korunma yolları için Soba Zehirlenmesi Belirtileri ve Korunma Yolları yazımıza da göz atın.
Soba Neden İçeri Duman Verir?
Soba dumanı sıcak olduğu için yukarı doğru çıkar ve bacadan dışarı akar. Buna baca çekişi diyoruz. Ancak çekiş zayıflarsa duman başka bir yol arar. Böylece borunun eklerinden, sobanın kapağından ya da kül bölmesinden odaya sızar. Kısacası sorunun kaynağı çoğu zaman sobanın kendisi değil, baca, boru ya da yakıttır. Aşağıdaki maddelerle evinizdeki nedeni kolayca bulursunuz.
1. Soğuk Baca İlk Yakışta Çekmez
Sobayı günlerce yakmadıysanız baca içindeki hava soğuk ve ağırdır. Bu yüzden ilk tutuşturmada duman yukarı çıkmak yerine geri döner. Çözümü basit. Yakmadan önce bir tutam gazeteyi sobanın içinde, boru ağzına yakın bir yerde tutuşturun. Böylece bacayı ısıtırsınız ve çekiş birkaç dakikada başlar. Ardından asıl odunları yerleştirin.
2. Baca Kirli ya da Tıkalı
Zamanla baca içinde is ve katran birikir. Hatta bazı evlerde kuş yuvası ya da düşen bir tuğla bacayı daraltır. Daralan bacadan duman rahat geçmez ve odaya geri teper. Bu nedenle bacayı her kış öncesi temizletin. Kömür yakıyorsanız sezon ortasında bir temizlik daha yaptırın. Ayrıca bu işi bez ya da paçavrayla yapmayın, bir ustaya ya da belediye itfaiyesine danışın.
3. Baca Yeterince Yüksek Değil
Baca çatı mahyasının altında kalırsa rüzgâr dumanı içeri iter. Uzmanlar bacanın çatıdan yaklaşık 1 metre yukarıda bitmesini öneriyor. Ayrıca yanınızda daha yüksek bir bina ya da ağaç varsa rüzgâr orada girdap yapar. Bu durumda bacaya şapka takmak ya da bacayı uzatmak işe yarar. Ancak bu işi mutlaka bir ustaya yaptırın.
4. Boru Ekleri ve Dirsekler Fazla
Soba borusu ne kadar çok dirsek yaparsa çekiş o kadar zayıflar. Mümkünse iki dirsekten fazlasını kullanmayın. Yatay giden boruyu da baca tarafına doğru hafif yukarı eğimle kurun. Bunun yanında ek yerlerini kontrol edin, aralık varsa duman oradan sızar. Soba macunu bu sızıntıyı keser. Son olarak borunun bacaya girdiği deliği de sıvayla kapatın.
5. Duman Kelebeği Yanlış Ayarlı
Duman kelebeği, borunun üzerindeki küçük döner kapaktır. Kolu boruya paralel olunca kapak açıktır, dik olunca kapalıdır. Sobayı yakarken kelebeği tamamen açın. Ateş iyice tuttuktan sonra kelebeği biraz kısarak ısıyı odada daha uzun tutarsınız. Yine de kelebeği hiçbir zaman tamamen kapatmayın. Çünkü kapalı kelebek, dumanı ve karbonmonoksiti doğrudan odaya yollar.
6. Odun Islak ya da Kömür Kötü
Yaş odun yanarken içindeki suyu buhar olarak atar. Bu yüzden ateş zayıf kalır, çok duman ve is çıkar. Hatta bu is bacada katrana döner ve bacayı hızla tıkar. Odunu yazdan kesip kuru ve hava alan bir yerde istifleyin. Kuru odun eldeki ağırlığıyla hafif gelir, iki odunu birbirine vurunca tok değil tınlayan bir ses verir. Kömürde ise toz oranı yüksek kömür ateşi boğar.
Kışa ne kadar yakıt gerektiğini Kışlık Odun Hesaplama: Kaç Ster Odun Gerekir? ve Bir Ev Kışın Kaç Ton Kömür Yakar? yazılarımızda anlattık.
7. Sobayı Üstten Yakmayı Deneyin
Çoğu kişi önce çırayı, üstüne de iri odunu koyar. Oysa bu düzende ateş geç tutar ve ilk dakikalarda çok duman çıkar. Üstten yakma yönteminde sıra tersine döner. En alta iri odunları, ortaya ince odunları, en üste çıra ve gazeteyi dizin. Ardından ateşi üstten tutuşturun. Böylece ateş yukarıdan aşağı iner ve dumanın büyük kısmı ateşin içinden geçerken yanıp biter. Sonuçta hem daha az duman çıkar hem de baca daha temiz kalır.
8. Oda Hava Almıyor
Soba ateşi beslemek için oksijene ihtiyaç duyar. Pencereleri sıkı kapalı, yalıtımlı bir evde içeri yeterli hava girmez. Bu durumda baca çekemez ve duman odaya döner. Özellikle aynı evde aspiratör ya da şofben de çalışıyorsa sorun büyür. Bu yüzden sobanın olduğu odada pencereyi hafif aralık bırakın ya da bir havalandırma menfezi açtırın.
9. Sobanın Kendisi Arızalı
Eski sobalarda kapak contası zamanla sertleşir ve aralık bırakır. Ayrıca gövdedeki bir çatlak ya da delik bir ızgara da duman kaçırır. Kontrol için kapağı kapatıp kenarlarına bir mum yaklaştırın. Alev içeri doğru eğiliyorsa sorun yok, dışarı doğru titriyorsa sızıntı vardır. Böyle bir durumda contayı değiştirin ya da sobayı bir ustaya gösterin.
Soba Duman Yapıyor mu? Kısa Kontrol Listesi
Soba duman yapıyor ise şu sırayla kontrol edin. İlk olarak bacanın temiz ve yeterince yüksek olduğuna bakın. İkinci olarak boru eklerini ve dirsek sayısını gözden geçirin. Üçüncü olarak duman kelebeğinin açık olduğundan emin olun. Ardından odunun kuru olduğunu ve odanın hava aldığını kontrol edin. Son olarak sobanın contasına ve gövdesine bakın.
Sık Sorulan Sorular
Soba dumanı insanı zehirler mi?
Evet, zehirler. Duman, kokusuz ve renksiz karbonmonoksit gazını da taşır. Bu gaz kandaki oksijenin yerini alır ve insanı uykuda fark ettirmeden zehirler. O yüzden duman kokusu aldığınızda odayı hemen havalandırın.
Lodos olunca soba neden duman yapar?
Lodos ve sert rüzgârlar baca ağzındaki basıncı değiştirir. Hatta rüzgâr dumanı bacadan aşağı geri iter. Böyle günlerde ateşi az ve kontrollü yakın. Ayrıca sobayı söndürmeden kesinlikle uyumayın.
Baca temizliğini kendim yaparsam olur mu?
Tek katlı basit bir evde uygun bir baca fırçasıyla mümkündür. Ancak bez ve paçavrayla temizlik yapmayın, bu yöntem bacayı tam açmaz. Çok katlı binalarda ve eski tuğla bacalarda işi bir ustaya ya da belediye itfaiyesine danışarak yaptırın.
Soba borusu kaç dirsek olmalı?
Mümkün olduğunca az olmalı. Ustaların çoğu en fazla iki dirsek önerir. Boruyu da bacaya doğru hafif yukarı eğimle kurun.