İller Bankası Payı Nüfusu Kurtarıyor mu? Kastamonu’da Rakamlar Ne Söylüyor?

Belediyeler nüfus artsın diye adres taşıma çağrısı yapıyor. Ama TÜİK verileri düşüşü gösteriyor. İller Bankası payı gerçekten çözüm mü, yoksa geçici bir finansman makyajı mı?

Türkiye’de belediyelerin en önemli gelir kalemlerinden biri, nüfusa göre belirlenen İller Bankası payı.
Nüfus ne kadar yüksekse, merkezi bütçeden gelen pay da o kadar artıyor.

Bu nedenle özellikle göç veren şehirlerde yılın belli dönemlerinde benzer çağrılar yapılıyor:

“İkametinizi ilçenize alın.”
“En azından geçici adresinizi taşıyın.”
“Emeklilerimiz memleketine sahip çıksın.”

Peki bu yöntem gerçekten nüfusu kurtarıyor mu?

TÜİK Verileri: Adres Var, Artış Yok

Türkiye İstatistik Kurumu tarafından açıklanan 2025 ADNKS sonuçları, Kastamonu için net bir tablo ortaya koydu:

2024 sonunda 381 bin 991 olan nüfus,
2025 sonunda 379 bin 934’e geriledi.

Yani adres taşıma çağrılarına rağmen il genelinde 2 bin 57 kişilik düşüş yaşandı.

Bu tablo şunu gösteriyor:

📌 Nüfus artışı kağıt üzerinde kalıyor.
📌 Kalıcı yaşam tercihleri değişmiyor.
📌 Genç göçü devam ediyor.

İller Bankası Payı Nedir, Nasıl İşliyor?

İller Bankası (Bankalar Kanunu kapsamında faaliyet gösteren kamu kurumu), belediyelere:

• Genel bütçe vergi gelirlerinden pay aktarır

• Altyapı projeleri için kredi sağlar

• İçme suyu, kanalizasyon, yol gibi yatırımlara finansman sunar

Bu payın dağıtımında en kritik kriterlerden biri: nüfus.

Dolayısıyla nüfus artışı demek:

• Daha fazla bütçe

• Daha fazla yatırım kapasitesi

• Daha fazla borçlanma imkanı

Ancak burada kritik soru şu:

Nüfus artışı yatırım mı getiriyor,
yoksa yatırım olmadığı için mi nüfus artmıyor?

Sorun Finansman Değil, Ekonomik Taban

Kastamonu’da adres taşınsa bile şu gerçek değişmiyor:

• Gençler iş için büyük şehre gidiyor

• Üniversite mezunları geri dönmüyor

• Köylerde üretim cazibesini kaybetmiş

• İlçelerde kalıcı istihdam sınırlı

İller Bankası’ndan gelen pay, çoğu zaman:

• Mevcut borçları kapatmak

• Rutin belediye giderlerini karşılamak

• Küçük ölçekli altyapı projeleri yapmak için kullanılıyor

Yani pay artışı, ekonomik sıçrama üretmiyor.

Adres Taşıma Neden Kalıcı Sonuç Vermiyor?

Çünkü adres taşıma bir “aidiyet” göstergesi değil,
çoğu zaman “formalite” haline geliyor.

• İstanbul’da çalışan kişi yaşamını orada sürdürüyor

• Çocuklar büyük şehirde eğitim alıyor

• Sosyal hayat başka yerde kurulmuş

Dolayısıyla resmi ikamet Kastamonu’da görünse bile:

📌 Harcama başka şehirde
📌 Vergi başka şehirde
📌 Sosyal bağ başka şehirde

Bu nedenle nüfus kaydı, ekonomik canlılık üretmiyor.

Gerçek Çözüm: Üretim ve Yaşam Dengesi

Uzmanlara göre kalıcı nüfus artışı için üç temel şart gerekiyor:

1️⃣ Sanayi Ama Yerel İstihdamlı

OSB’ler büyürken çalışanların ilçede yaşaması sağlanmalı.

2️⃣ Katma Değerli Tarım

Ham ürün değil, markalı ürün.
Kooperatif değil, güçlü pazarlama ağı.

3️⃣ Köy Okulu ve Sosyal Altyapı

Aile yoksa nüfus yok.
Okul yoksa aile yok.

Rakamların Gösterdiği Gerçek

Kastamonu’da nüfus düşüşü artık “geçici dalgalanma” değil, yapısal bir trend.

Adres taşımayla elde edilen birkaç yüz kişilik artış,
genç göçünün yarattığı binlerce kişilik kaybı telafi edemiyor.

Bu nedenle mesele İller Bankası payı değil,
ekonomik ve sosyal ekosistem inşası.

 Kağıt Üstü Nüfus Yetmez

İller Bankası payı belediyeler için elbette önemli.
Ancak tek başına nüfusu kurtarmıyor.

Kastamonu’nun gerçek ihtiyacı:

• Üretim odaklı kalkınma

• Kırsal yaşamın yeniden planlanması

• Gençlerin geri dönebileceği ekonomik ortam

Kastamonu Haber ekibimiz, nüfus meselesinin yalnızca istatistik değil, gelecek meselesi olduğunu vurgulamaya devam edecek.