Kastamonu’da Bal Üretimi ve İhracat Rakamları

Kastamonu’da 2026 sezonunda çiçek balı üretimi 200-250 ton, kestane balı üretimi ise yaklaşık 100 ton olarak gerçekleşti. İlde honey ihracatına dair ayrı bir resmi rakam bulunmuyor; üretimin büyük bölümü perakende olarak iç piyasada tüketiliyor.

Kastamonu’da Bu Yıl Ne Kadar Bal Üretildi?

Kastamonu Arı Yetiştiricileri Birliği’nin açıklamalarına göre il genelinde iki farklı bal türü öne çıkıyor: merkez, Tosya, Taşköprü, Daday, Azdavay, Devrekani ve Araç gibi ilçelerde üretilen çiçek balı; Doğanyurt, Abana, Bozkurt, Çatalzeytin, Cide ve İnebolu gibi Karadeniz kıyısındaki ilçelerde üretilen coğrafi işaretli kestane balı.

Bu sezon çiçek balı tarafında yaklaşık 30-35 bin koloni ve 350 civarında arıcıyla 200-250 ton arasında ürün elde edildi. Birlik Başkanı Cem Başar, düzensiz yağış rejimi ve iklimsel değişikliklerin verimi geçen yıla göre yaklaşık yüzde 30 düşürdüğünü belirtti. Bir önceki sezon bu rakam 350 tonun üzerindeydi.

Kestane balında ise tablo daha zorlu. İlde 85 bin koloni ve 750 arıcıyla yürütülen üretimde bu yıl beklenti 100 ton civarında. Kovan başına düşen verim, geçmişte 10-15 kilogram seviyesindeyken son yıllarda 2-3 kilograma kadar geriledi.

Üretim Rakamları Karşılaştırması

Kestane Balının Coğrafi İşareti ve Üretim Bölgesi

Kastamonu kestane balı 2018 yılında coğrafi işaret tescili aldı. Bu tescil, ürünün belirli bir bölgeye özgü niteliklere sahip olduğunu ve taklidinin önlenmesini amaçlıyor. İlde yaklaşık 20 bin hektarlık alanda kestane ağaçları bulunuyor ve hasat özellikle Karadeniz’e kıyısı olan ilçelerde yapılıyor.

Kestane balı, apiterapide de kullanılan bir ürün olarak biliniyor. Bu yıl kilogram fiyatı 3.500 TL olarak açıklandı; çiçek balında ise tavsiye edilen kilo fiyatı 1.500 TL seviyesinde.

Üreticileri Zorlayan Sorunlar

2021 yılından bu yana Kastamonu’da görülen gal arısı zararlısı, kestane ağaçlarının çiçek verimini düşürdü. Buna iklim değişikliğinin getirdiği düzensiz yağış rejimi de eklenince rekolte art arda geriledi. Bozkurt ilçesinde üretim yapan arıcı Muzaffer Demir, son 4-5 yıldır süren düşüklüğün bu sezon kısmen geride kaldığını, çiçeklenmenin düzeldiğini ve önümüzdeki yıllarda verimin artmasının beklendiğini aktardı.

Dikkat edilmesi gereken noktalar:

• Kovan başına verim son yıllarda ciddi oranda düştü, bu da maliyetleri karşılamayı zorlaştırıyor.
• Üretimin büyük kısmı ihracata değil, perakende satışa yönlendiriliyor.
• Gal arısıyla mücadele ve iklime uyum, önümüzdeki sezonların en kritik gündem maddesi.

Kastamonu’nun İhracat Rakamları İçinde Balın Yeri

Burada net olmak gerekiyor: TÜİK’in Kastamonu’ya özel açıkladığı aylık dış ticaret verilerinde bal ayrı bir kalem olarak öne çıkmıyor. Örneğin Temmuz 2026’da ilin toplam ihracatı 63 milyon dolara ulaşırken, bu rakamın büyük bölümünü “materyallerin geri kazanımı”, temel kimyasal madde imalatı ve metal ürünleri oluşturdu; ihracatın yapıldığı ülkeler arasında Belçika, Hindistan ve Şili ilk sıralarda yer aldı. Haziran ayında da benzer bir tablo görüldü; 46,5 milyon dolarlık ihracatta yine aynı ürün grupları öne çıktı.

Bunun temel nedeni, Kastamonu balının –özellikle kestane balının– büyük ölçüde yurt içi perakende kanalıyla tüketilmesi. Üreticilerin kendi ifadeleriyle, kovan başına düşen üretim miktarının azalması nedeniyle zaten sınırlı olan ürün, ihracat kanalına değil doğrudan tüketiciye ulaşıyor. Dolayısıyla “Kastamonu bal ihracatı şu kadar dolardır” şeklinde il bazında ayrıştırılmış resmi bir rakam şu an için kamuya açık verilerde bulunmuyor.

Türkiye Genelinde Bal İhracatı Nasıl Gidiyor?

İl özelinde net bir ihracat rakamı olmasa da Türkiye’nin genel tablosu, Kastamonu üretiminin nereye oturduğunu anlamak için fikir veriyor. Türkiye Arı Yetiştiricileri Merkez Birliği verilerine göre ülkenin 2025 yılı bal üretimi 97.253 ton ile dünyada Çin’in ardından ikinci sırada bulunuyor. Buna karşın Türkiye dünya bal ihracatında ancak 19. sırada yer alıyor; yani üretimdeki güç, ihracata aynı oranda yansımıyor.

Doğu Karadeniz İhracatçılar Birliği verilerine göre Türkiye’nin bal ihracatı 2024 yılında 32 milyon 318 bin 214 dolara ulaştı ve toplam 53 ülkeye satış yapıldı. Birlik Başkanı Saffet Kalyoncu, geçmiş yıllarda bazı ihraç ürünlerinde tespit edilen tağşişin sektöre ciddi zarar verdiğini, 2025 yılında imajın düzeltilmesinin hedeflendiğini belirtmişti. En çok bal ihraç edilen ülkeler arasında geleneksel olarak Almanya, ABD ve Suudi Arabistan öne çıkıyor.

Türkiye Bal İhracatında Yıllara Göre Seyir

Sık Sorulan Sorular

Kastamonu’da yılda ne kadar bal üretiliyor? 2026 sezonunda çiçek balında 200-250 ton, kestane balında ise yaklaşık 100 ton üretim gerçekleşti. Bu rakamlar yıldan yıla hava koşullarına ve zararlılara bağlı olarak değişiyor.

Kastamonu kestane balı neden özel kabul ediliyor? 2018 yılında aldığı coğrafi işaret tescili, kestane balının belirli bir bölgeye özgü nitelikleriyle korunmasını sağlıyor. Doğanyurt, Abana, Bozkurt, Çatalzeytin, Cide ve İnebolu ilçelerinde üretiliyor.

Kastamonu’nun bal ihracatı ne kadar? İl bazında ayrıştırılmış resmi bir bal ihracat rakamı şu an açıklanmıyor. Üretimin büyük kısmı yurt içi perakende satışla tüketiciye ulaşıyor.

Türkiye dünya bal üretiminde kaçıncı sırada? Türkiye, 2025 yılı verilerine göre 97.253 tonluk üretimle Çin’in ardından dünya ikincisi konumunda.

Kastamonu’da bal üretimini tehdit eden en büyük sorun nedir? 2021’den bu yana etkili olan gal arısı zararlısı ve iklim değişikliğine bağlı düzensiz yağışlar, özellikle kestane balı verimini düşüren başlıca etkenler.

Kastamonu’da bal fiyatları ne durumda? Bu sezon kestane balının kilogramı 3.500 TL’den, çiçek balının kilogramı ise tavsiye edilen 1.500 TL’den alıcı buluyor.

Kastamonu, hem çiçek balı hem de coğrafi işaretli kestane balıyla Türkiye’nin önemli üretim merkezlerinden biri. Ancak gal arısı zararlısı ve iklim değişikliğinin etkisiyle son yıllarda rekolte dalgalı bir seyir izliyor. İhracat tarafında ise il özelinde ayrı bir bal verisi bulunmaması, üretimin büyük ölçüde yurt içi perakende talebiyle karşılandığını gösteriyor. Türkiye genelinde üretimdeki liderlik, henüz ihracat sıralamasına aynı güçle yansımış değil.